Τι γίνεται στον κόσμο; Πόλεμοι , παραβιάσεις διεθνούς δικαίου, επιβολή του δικαίου των ισχυρών, κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες. Σίγουρα αιτίες υπάρχουν πολλές και καθένας μας έχει την άποψη του. Καθοριστικός παράγοντας για εμένα, αλλά και χρόνος “μηδέν ” ήταν το 1989- 1990 όταν κατέρρευσε το κομμουνιστικό μπλοκ στην Ανατολική Ευρώπη. Μέχρι τότε οι κομμουνιστικές χώρες εφάρμοζαν την κρατική οικονομία με τα καλά και τα κακά του συστήματος και οι δυτικοί τον καπιταλισμό που κάτω από τον φόβο και την απειλή κομμουνιστικών επαναστάσεων, έκαναν κοινωνικές πολιτικές, λειτουργούσε το Κράτος δικαίου και πρόνοιας και υπήρχε μια στοιχειώδης ισότητα μεταξύ των ανθρώπων αλλά και των κοινωνιών. Ταυτόχρονα ο ψυχρός πόλεμος έφερε Ειρήνη στην υφήλιο. Ο φόβος μη με πειράξεις δε σε πειράζω , λειτούργησε. Η ανθρωπότητα στην περίοδο του ψυχρού πολέμου έκανε βήματα προς τα εμπρός. Η τεχνολογία, επιστήμη, υγεία και οι κοινωνίες εξελίχθηκαν ραγδαία! Όμως ο κομμουνισμός κακά τα ψέματα ηττήθηκε. Εφαρμόστηκε σε λάθος εποχή. Ο ανθρώπινος πολιτισμός δεν είχε ωριμάσει σε σημείο ώστε το σύστημα αυτό να γίνει αποδεκτό, να λειτουργήσει. Ο καπιταλισμός μονοπώλησε στην ανθρωπότητα. Ακόμη και η Κίνα αναγκάστηκε να μεταρρυθμίσει την οικονομία της σε ελεύθερη αγορά. Ο καπιταλισμός πλέον από την δεκαετία του 1990 δεν έχει αντίπαλο, δεν έχει φόβο κομμουνιστικών επαναστάσεων και πολέμων. Το κεφάλαιο άρχισε να μας δείχνει τα ” δόντια του”. Οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι. Χρόνο με το χρόνο το οικονομικό υπόβαθρο αυτής της εξέλιξης επηρέαζε και επηρεάζει πολιτικές, Κράτος δικαίου και Κράτος πρόνοιας σε όλο τον κόσμο. Το κεφάλαιο ανεξέλεγκτα ανά τα έτη γίνεται πλουσιότερο, το Κράτος δικαίου μέρα με τη μέρα υπό την επιρροή του κεφαλαίου αλλάζει μορφή, διολισθαίνει εις το χείρον Προ τού 1990 τα συντηρητικά κόμματα στον κόσμο είχαν ως θεμέλιο λίθο το Κράτος δικαίου. Τώρα το θέλουν, αλλά δεν μπορούν να το εφαρμόσουν. Οι μηχανισμοί άμυνας ενδίδουν στο κέρδος, στον ανθρώπινο παράγοντα και στο προσωπικό συμφέρον των ολιγαρχών. Δεν μπορούν γιατί ελέγχονται από το κεφάλαιο που καθορίζει τις πολιτικές σε κάθε χώρα ανάλογα με τα συμφέροντα του. Το βλέπουμε καθημερινά με την ακρίβεια και τα τεράστια κέρδη των μεγάλων αλυσίδων, των καρτέλ της ολιγαρχίας, με τα Κράτη ανήμπορα να αντιδράσουν. Το βλέπουμε τις τελευταίες δεκαετίες με τους κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου ιμπεριαλιστικούς πολέμους και παρεμβάσεις σε Ιράκ, Λιβύη, Συρία, Ουκρανία, και σήμερα στο Ιράν. Οι ισχυροί υπό το πρόσχημα της απειλής ανάπτυξης πυρηνικών, κινδύνων ασφάλειας και έλλειψης δημοκρατίας, επιτίθονται ώστε να πάρουν στα χέρια τους τον πλούτο άλλων χωρών. Να κυριαρχήσουν. Ο “πλανητάρχης” Τραμπ έφθασε στο σημείο να κατηγορεί τον Πάπα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας Λέων ΙΔ’ , ότι υποστηρίζει την ριζοσπαστική αριστερά. Προφανώς ο Πάπας δεν κάνει πολιτική. Για τους ανθρώπους ενδιαφέρεται που είμαστε κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσίν Θεού και προφανώς δεν θέλει πολέμους και ανισότητες. Άλλο είναι το ζήτημα εάν η αριστερά παρά την ιδεολογική αρχή της αθεΐας, αρχίζει σήμερα να προσεγγίζει περισσότερο στην πράξη τον Θείο λόγο απ’ ότι η δεξιά.
Τελικά που οφείλονται οι πόλεμοι και οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες; Κατά την άποψη μου στην μετάλλαξη που έφερε στην οικουμένη η μονοκρατορία του καπιταλισμού, που ελέγχεται από την ολιγαρχία του κεφαλαίου. Αυτό συμπαρασύρει και τις πολιτικές των Κρατών. Θα μου πείτε να στραφούμε στη αστική σοσιαλδημοκρατία; Θα δώσει λύσεις; Δεν το πιστεύω, γιατί και αυτήν θα είναι επιρρεπής στην ολιγαρχία του κεφαλαίου. Ίσως θα υπάρξει μεγαλύτερη αντίσταση όμως τελικά θα ενδώσει στις ορέξεις του κεφαλαίου. Οι αρχές της αστικής σοσιαλδημοκρατίας δεν απέχουν πολύ από τις αρχές των συντηρητικών παρατάξεων και κομμάτων και σίγουρα η ολιγαρχία του κεφαλαίου θα εισχωρήσει ως “δούρειος ίππος” οπότε θα έχουμε ίδιες πολιτικές , κέρδη και προσωπικά συμφέροντα των ολιγαρχων. Οι πλούσιοι, πλουσιότεροι και οι φτωχοί , φτωχότεροι. Αλλά τι κάνουμε να αντιμετωπίσουμε αυτήν την κατάσταση; Σίγουρα στον αιώνα που ζούμε μια νέα Οκτωβριανή επανάσταση είναι όνειρο απατηλό. Δυστυχώς πολύ λίγα ή μάλλον το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι αντίσταση στην ολιγαρχία του κεφαλαίου. Ειδικά στην χώρα μας που τα τελευταία έτη παραδόθηκε κυριολεκτικά σε αυτή! Δεν υπάρχει άλλος τρόπος . Χρειαζόμαστε έναν δημοκρατικό καπιταλισμό που σε πολλά σημεία εκφράζεται από αριστερές φιλολαϊκές οικονομικές πολιτικές που τα εχέγγυα τους τουλάχιστον ως προς την αντίσταση στην ολιγαρχία είναι περισσότερα για έναν καλύτερο κόσμο με λιγότερες ανισότητες και προφανώς χωρίς πολέμους και χωρίς να απορρίπτουμε καλές πολιτικές της σοσιαλδημοκρατίας αλλά και της κεντροδεξιάς και γιατί κακά τα ψέματα ο καπιταλισμός θα κυριαρχεί τουλάχιστον στην εποχή που ζούμε! Ίσως ο Πάπας Λέων ΙΔ’ χωρίς να κάνει πολιτική μας έδειξε τον δρόμο για έναν καλύτερο κόσμο!
Βασίλης Αγγέλης
Δικηγόρος – Ιστορικός