Ως δάσκαλος από επιλογή θα κάνω ό,τι περνάει από το χέρι μου για να εμποδίσω το μήνυμα: «διάβασε κορόιδο».
Δεν είναι η πρώτη φορά που νιώθω θυμό. Αλλά αυτή τη φορά είναι αλλιώς.
Εδώ και πολλά χρόνια βρίσκομαι καθημερινά μέσα στην τάξη. Βλέπω παιδιά να αγωνίζονται με συνέπεια, να κουράζονται, να απογοητεύονται, να ξανασηκώνονται. Ζω από κοντά την πίεση των Πανελληνίων, το βάρος των προσδοκιών, την αγωνία για μια θέση στο πανεπιστήμιο. Για πολλά από αυτά τα παιδιά, αυτή η διαδρομή δεν είναι απλώς μια εκπαιδευτική διαδικασία — είναι ένας αγώνας ζωής.
Και όταν τελειώσει αυτός ο αγώνας, αρχίζει ένας άλλος.
Στα χέρια μου έχουν βρεθεί δεκάδες, εκατοντάδες βιογραφικά νέων επιστημόνων. Παιδιά που έκαναν όλα όσα τους ζητήθηκαν — και ακόμα περισσότερα. Σπουδές, μεταπτυχιακά, ξένες γλώσσες, δεξιότητες. Προσόντα που πραγματικά εντυπωσιάζουν. Και όμως, πίσω από κάθε τέτοιο βιογραφικό κρύβεται η ίδια αγωνία: «Θα βρω μια αξιοπρεπή δουλειά; Θα αναγνωριστεί η προσπάθειά μου;»
Και εκεί ακριβώς είναι που γεννιέται η οργή μου.
Γιατί όταν έρχονται στο φως υποθέσεις που δείχνουν ότι κάποιοι δεν χρειάστηκε να περάσουν από αυτή τη διαδρομή, ότι κάποιοι βρέθηκαν σε θέσεις χωρίς τον ίδιο κόπο, χωρίς την ίδια αγωνία, χωρίς την ίδια αβεβαιότητα — τότε δεν μιλάμε απλώς για μια “αδικία”. Μιλάμε για μια ευθεία προσβολή.
Προσβολή σε εκείνα τα παιδιά που ξενυχτούν.
Προσβολή σε εκείνους που στερούνται για να σπουδάσουν.
Προσβολή σε όσους εξακολουθούν να πιστεύουν ότι η αξία και η προσπάθεια πρέπει να έχουν αντίκρισμα.
Ως εκπαιδευτικός, νιώθω ευθύνη. Όχι μόνο να μεταδώσω γνώση, αλλά και να στηρίξω μια ιδέα: ότι η προσπάθεια αξίζει. Ότι υπάρχει δικαιοσύνη. Ότι το σύστημα, έστω και με ατέλειες, δεν είναι αδιάφορο απέναντι σε όσους παλεύουν.
Όμως κάθε φορά που αυτή η ιδέα κλονίζεται, η θέση μου γίνεται πιο δύσκολη.
Τι να πω στον μαθητή που με κοιτάζει και περιμένει ειλικρίνεια;
Πώς να του εξηγήσω ότι αξίζει να συνεχίσει, όταν γύρω του βλέπει παραδείγματα που δείχνουν το αντίθετο;
Δεν έχω εύκολες απαντήσεις.
Έχω όμως μια βεβαιότητα: ότι δεν μπορούμε να συνηθίσουμε αυτή την κατάσταση. Δεν μπορούμε να την αποδεχτούμε ως «φυσιολογική». Γιατί τότε θα έχουμε προδώσει όχι μόνο τους νέους, αλλά και το ίδιο το νόημα της εκπαίδευσης.
Και αν υπάρχει κάτι που οφείλω να συνεχίσω να διδάσκω — πέρα από τύπους και θεωρίες — είναι αυτό: ότι η αξιοπρέπεια, η προσπάθεια και η δικαιοσύνη δεν είναι διαπραγματεύσιμες.
Ακόμα κι όταν η πραγματικότητα προσπαθεί να μας πείσει για το αντίθετο.
Ο Κώστας Παπανώτας είναι εκπαιδευτικός και μέλος της Π.Ο. Θεσσαλίας του κόμματος “Δημοκράτες-Προοδευτικό κέντρο”