Νικόλαος Κατσίκας: Τα Τρίκαλα ως έξυπνη πόλη – Προκλήσεις και προοπτικές

Τα Τρίκαλα ως έξυπνη πόλη – Προκλήσεις και προοπτικές

Το παρόν άρθρο έχει διττό στόχο. Αφενός, να εισάγει τον αναγνώστη στην αποσαφήνιση και στο περιεχόμενο της έννοιας της «Έξυπνης Πόλης» και, αφετέρου, ο αναγνώστης να κατανοήσει τις εφαρμογές, τις ευκαιρίες, αλλά και τις προκλήσεις που φέρνουν στις ζωές μας οι ψηφιακές τεχνολογίες της έξυπνης πόλης.

Εννοιολογικές προσεγγίσεις

Μια έξυπνη πόλη στοχεύει στη βελτίωση της ευημερίας των κατοίκων, των επιχειρήσεων, των επισκεπτών, των οργανισμών και των διαχειριστών της (βιωσιμότητα), παρέχοντας ψηφιακές υπηρεσίες που συμβάλλουν σε μια καλύτερη ποιότητα ζωής. Ο τόπος όπου τα παραδοσιακά δίκτυα και οι υπηρεσίες γίνονται πιο αποτελεσματικά με τη χρήση ψηφιακών λύσεων προς όφελος των κατοίκων και των επιχειρήσεων της. Μια πόλη που επικεντρώνεται στη βελτίωση περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών πτυχών της αστικής ζωής μέσω της συγχώνευσης ευφυών και βιώσιμων τεχνολογιών. Επίσης μια έξυπνη πόλη περιλαμβάνει μια διοίκηση που λειτουργεί πιο διαδραστικά, επικοινωνεί άμεσα με τους πολίτες, ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στα αιτήματά τους και διαθέτει ασφαλέστερους δημόσιους χώρους και συμπερίληψη (π.χ., κάλυψη των αναγκών του γηράσκοντος πληθυσμού, ΑΜΕΑ, κοκ.). Μια έξυπνη πόλη παρέχει στους πολίτες εξυπνότερα δίκτυα αστικών μεταφορών, αναβαθμισμένες παροχές ύδρευσης και διάθεσης αποβλήτων και πιο αποτελεσματικούς τρόπους φωτισμού και θέρμανσης κτιρίων.

Μια έξυπνη πόλη οργανώνεται με τέτοιο τρόπο ώστε να καλύπτει τις ανάγκες των πολιτών της και να ενισχύει την ευημερία τους, χωρίς ταυτόχρονα να καταστρέφει το φυσικό περιβάλλον ή να θέτει σε κίνδυνο τη διαβίωση των άλλων ανθρώπων. Δημιουργείται, έτσι, ένα ελκυστικό περιβάλλον χρησιμοποιώντας σύγχρονες τεχνολογίες, το οποίο ενισχύει την οικονομική ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητά της και προσελκύει επενδύσεις, κεφάλαια και εξειδικευμένο προσωπικό. Με την αξιοποίηση των ΤΠΕ (Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών) μειώνεται το κόστος και οι δαπάνες των παρεχόμενων υπηρεσιών της και βελτιώνεται η παραγωγικότητα και η ποιότητα ζωής των πολιτών. Οι έξυπνες πόλεις έχουν την ικανότητα να προωθούν από τη μια την γνώση, την τεχνολογική πρόοδο και την ανάπτυξη της καινοτομίας και από την άλλη να ενσωματώνουν ψηφιακές και τεχνολογικές εφαρμογές για την μεταφορά και μετάδοση της γνώσης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μετάβασή τους στην κοινωνία και την οικονομία της γνώσης. Κατά συνέπεια, η πόλη μετατρέπεται από μια απλή τοποθεσία σε έναν προορισμό.

Δομή έξυπνης πόλης

Μια εκτίμηση που βασίζεται στο ψηφιακό περιεχόμενο αναλύεται σε τέσσερα επίπεδα:

1. Αποθήκευση και διαχείριση δεδομένων/ πληροφοριών.
2. Εφαρμογή: λειτουργικότητα της πόλης, η καθημερινή διάδραση των ανθρώπων μεταξύ τους και το οδικό δίκτυο.
3. Αλληλεπίδραση με τον χρήστη-πολίτη: αξιοποίηση των ευρυζωνικών δικτυών της πόλης έτσι ώστε να υπάρχει πιο εύκολη πρόσβαση του χρήστη για άντληση πληροφοριών.
4. Υπηρεσίες: για την εξυπηρέτηση των πολιτών με την αρωγή ποικίλων εφαρμογών με άμεσο και εύκολο τρόπο.

Επίπεδα έξυπνης πόλης βάσει του τρόπου επικοινωνίας

Υπάρχουν 3 επίπεδα με βάση τον τρόπο καινοτομίας που υλοποιείται σε μία έξυπνη πόλη:

1. Το πρώτο επίπεδο αναφέρεται στις δεξιότητες των πολιτών.
2. Το δεύτερο επίπεδο στις καθιερωμένες σχέσεις επικοινωνίας και συνεργασίαςκαι
3. Το τρίτο επίπεδο στις ψηφιακές εφαρμογές και λύσεις ΤΠΕπου εφαρμόζονται για την οργάνωση και διαχείριση των καθημερινών υπηρεσιών και λειτουργιών της πόλης.

Χαρακτηριστικά – Παράγοντες έξυπνης πόλης

Το βασικό μέλημα των έξυπνων πόλεων είναι η άρτια συνεργασία των πολιτών με τις θεσμοθετημένες αρχές του κράτους, η προώθηση των καινοτόμων λύσεων για βιώσιμη ανάπτυξη και ο σωστός χειρισμός των ψηφιακών δικτύων. Για τη σωστή και άρτια ανάπτυξη μιας έξυπνης πόλης, που θα συμβάλλει στην βιωσιμότητα των πόλεων, θα πρέπει να υπάρχει ένα σύνολο χαρακτηριστικών που απαιτούνται και είναι τα ακόλουθα:

1. Έξυπνη οικονομία: Το χαρακτηριστικό της έξυπνης οικονομίας αναφέρεται στην αξιοποίηση των αναδυόμενων τεχνολογιών για να αναπτυχθούν επιχειρηματικές δράσεις με σκοπό την δημιουργία νέων και καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών.
2. Έξυπνοι άνθρωποι: Οι έξυπνοι άνθρωποι κατέχουν το χαρακτηριστικό του υψηλού ψηφιακού γραμματισμού. Μέσα από τις ευκαιρίες που προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες τους δίνεται η δυνατότητα να εκπαιδεύονται καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους και με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται η δημιουργικότητα και η συμμετοχικότητα τους στο δημόσιο τομέα.
3. Έξυπνη διακυβέρνηση: Η έξυπνη διακυβέρνηση χαρακτηρίζεται από τη συνεργατικότητα που αναπτύσσεται μεταξύ των εμπλεκομένων ενός κράτους. Δηλαδή, τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τις θεσμοθετημένες αρχές. Αυτή η συνεργασία επιτυγχάνεται με τη βοήθεια των ΤΠΕ.
4. Έξυπνη κινητικότητα:Η έξυπνη κινητικότητα αναφέρεται σε συστήματα μεταφορών που βασίζονται στην εξέλιξη των νέων τεχνολογιών. Με την χρήση τους επιτρέπεται στους πολίτες να οργανώσουν και να προγραμματίσουν τις μετακινήσεις τους, αφού υπάρχει δυνατότητα ενημέρωσής τους σε πραγματικό χρόνο μέσω της τεχνολογίας γνωστοποίησης δεδομένων τοποθεσίας. Επιπλέον, τα συστήματα αυτά προσφέρουν ασφάλεια και ενισχύουν τις δράσεις για ένα καθαρότερο περιβάλλον, αφού με την χρήση τους μειώνονται οι ρύποι CO₂.
5. Έξυπνο περιβάλλον: Το έξυπνο περιβάλλον αναφέρεται στη χρήση της τεχνολογίας με σκοπό την καλύτερη εκμετάλλευση και διαχείριση των φυσικών πόρων, στοχεύοντας στην προστασία του περιβάλλοντος. Στο έξυπνο περιβάλλον εντάσσονται διαδικασίες όπως η αυτοματοποίηση του φωτισμού των δρόμων, η εποπτεία των αστικών αποβλήτων, συστήματα που βελτιώνουν την ποιότητα του νερού κ.α.
6. Έξυπνη ζωή – βιώσιμη πόλη: Η έξυπνη ζωή αφορά διάφορες υπηρεσίες οι οποίες στηρίζονται στις νέες τεχνολογίες με σκοπό την ενίσχυση της ποιότητας ζωής των πολιτών, αναφορικά με τον τομέα της υγείας, της εκπαίδευσης, του πολιτισμού και της στέγασης.

Ενδεικτικοί τομείς έξυπνων πόλεων

1. Επικοινωνίες: αύξηση του ρόλου των οπτικών ινών και ασύρματων δικτύων, υπηρεσίες επικοινωνίας κ.α.
2. Οικονομική ανάπτυξη: ψηφιακές υπηρεσίες που υποστηρίζουν την εγκατάσταση και την επέκταση των επιχειρήσεων, ενεργοποιούν τις ψηφιακές αγορές, προωθούν τη δημιουργικότητα.
3. Διακυβέρνηση: υπηρεσίες που αφορούν on-line διοικητικές διαδικασίες σε τοπικό και εθνικό επίπεδο, ανοιχτά δεδομένα, ηλεκτρονική διαβούλευση.
4. Περιβάλλον και ενέργεια: υπηρεσίες ενημέρωσης των πολιτών σχετικά με την ανακύκλωση, έξυπνοι μετρητές κατανάλωσης για μείωση της κατανάλωσης της ενέργειας, έξυπνα κτίρια, αειφόρος αστικός σχεδιασμός, κ.α.
5. Φροντίδα υγείας: ψηφιακές υπηρεσίες τηλεπρόνοιας και φροντίδας, απομακρυσμένη υποστήριξη σε ευπαθείς ομάδες πολιτών.
6. Ασφάλεια: πολιτική προστασία, διαχείριση εκτάκτων αναγκών και φυσικών κινδύνων, έξυπνες κάρτες πρόσβασης στα κτίρια.
7. Κοινωνική ενσωμάτωση – συμπερίληψη: ΑΜΕΑ, ψηφιακός αναλφαβητισμός, δημόσια πρόσβαση στο διαδίκτυο.
8. Τουρισμός και πολιτισμός: υπηρεσίες τουρισμού και προώθησης του πολιτισμού.
9. Αστικές μεταφορές: υπηρεσίες παρακολούθησης της κυκλοφορίας, μέτρηση και βελτιστοποίησή της, έξυπνο παρκάρισμα, βιώσιμη μετακίνηση και προσβασιμότητα.

Κύριες τεχνολογίες για την υποστήριξη της έξυπνης πόλης

Δίκτυα (5G), Μέγα δεδομένα, Υπολογιστική νέφους, Διαδίκτυο των πραγμάτων, Edge computing, Αισθητήρες, Τεχνητή νοημοσύνη, Blockchain, Γεωγραφικά πληροφοριακά συστήματα (GIS).

Εν κατακλείδι, στο ταχέως εξελισσόμενο τοπίο της αστικής ανάπτυξης, η έννοια των έξυπνων πόλεων έχει αναδειχθεί ως φάρος καινοτομίας και αποτελεσματικότητας. Οι έξυπνες πόλεις αξιοποιούν την τεχνολογία και τα δεδομένα, για να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων τους, να βελτιώσουν τη βιωσιμότητα και να βελτιστοποιήσουν τις αστικές υπηρεσίες. Ας ελπίσουμε, τα Τρίκαλα, η πόλη μας, να εξελιχθεί σε ένα από τα καλύτερα παραδείγματα έξυπνης πόλης!

Κατσίκας Νικόλαος

Εκπαιδευτικός – Διευθυντής 1^ου Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας Τρικάλων