Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Κυριακής στο Μουσείο Τσιτσάνη η ημερίδα του Συλλόγου Σαρακατσαναίων Τρικάλων «Τα Κονάκια» με θέμα «Το Εθιμικό Δίκαιο των Σαρακατσαναίων στη Εποχή των Τσελιγκάτων».
Όπως χαρακτηριστικά τόνισε ο δικηγόρος και μέλος του Συλλόγου «Τα Κονάκια» κ. Στέφανος Μπέης: «Το θέμα της σημερινής συνάντησης έχει πολλές διαστάσεις. Είναι ιστορικό, κοινωνικό, πολιτισμικό, αλλά και βαθύτατα νομικό. Θα εξετάσουμε πώς αντιλαμβάνονταν οι άνθρωποι εκείνης της εποχής τη δικαιοσύνη, με ποιον τρόπο ρύθμιζαν τις σχέσεις τους, πώς αντιμετώπιζαν τις διαφορές και, κυρίως, πώς διατηρούσαν τη συνοχή της κοινότητάς τους μέσα σε έναν νομαδικό, απαιτητικό και συχνά δύσκολο τρόπο ζωής. Χρειάζεται να κάνουμε μια βασική διευκρίνιση. Το σαρακατσάνικο εθιμικό δίκαιο δεν ήταν ένα απρόσωπο σύνολο κανόνων. Ήταν ένα ζωντανό μέρος της κοινωνικής πραγματικότητας: προϊόν της παράδοσης της συλλογικής εμπειρίας και των αναγκών μιας κοινωνίας που είχε αναπτύξει τους δικούς της τρόπους οργάνωσης και αυτορρύθμισης.
Η σαρακατσάνικη κοινωνία δεν λειτουργούσε έξω από το ευρύτερο ελληνικό δικαιικό περιβάλλον. Οι Σαρακατσάνοι υπάγονταν στους κανόνες της πολιτείας, ενώ παράλληλα, στο εσωτερικό της κοινότητάς τους, εφαρμόζονταν οι δικοί τους εθιμικοί κανόνες. Διαμορφωνόταν έτσι ένας ιδιότυπος δυϊσμός: από τη μία πλευρά το δίκαιο της ελληνικής πολιτείας και από την άλλη το εσωτερικό σύστημα ρύθμισης της σαρακατσάνικης κοινωνίας. Η συνύπαρξη αυτή εξηγείται από τις ιδιαίτερες συνθήκες ζωής των Σαρακατσαναίων. Η γεωγραφική κινητικότητα, η νομαδική οργάνωση, η απομόνωση και η περιορισμένη καθημερινή επαφή με τους κρατικούς θεσμούς ευνόησαν την ανάπτυξη ενός ισχυρού εσωτερικού συστήματος κανόνων.
Το σαρακατσάνικο εθιμικό δίκαιο ήταν ένα άγραφο, αλλά ιδιαίτερα αποτελεσματικό σύστημα κοινωνικής ρύθμισης, βασισμένο στη συλλογικότητα, στο κύρος, στην κοινωνική αποδοχή, στην αλληλεγγύη και στην αποκατάσταση της κοινωνικής ισορροπίας. Το τσελιγκάτο δεν ήταν μόνο οικονομικός ή κτηνοτροφικός σχηματισμός. Ήταν οργανωμένη κοινωνία και, όπως κάθε οργανωμένη κοινωνία, χρειαζόταν κανόνες για τη συμβίωση, τη συνεργασία, την οικογένεια, την περιουσία, τις συναλλαγές και την επίλυση των διαφορών».
Για το θέμα μίλησε επίσης ο δικηγόρος και πρ. πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Λάρισας κ. Φερραίος Νάνης ενώ η ημερίδα πραγματοποιήθηκε με τη συνδιοργάνωση του Δήμου Τρικκαίων και υπό την αιγίδα της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Σαρακατσαναίων.
