(μια Ορθόδοξη χριστιανική προσέγγιση)
Του Πρωτ/ρου
Π.Ν.Μίχου
Σε όλες τις εκδηλώσεις της κοινωνικής ζωής, πάντοτε ο χριστιανός άνθρωπος έχει μάθει να συνδυάζει το ιερό με τη χαρά, την Εκκλησία με την Παράδοση. Μην ξεχνάμε ότι και ο Χριστός μας συμμετείχε και έπραξε το πρώτο θαύμα στη χαρά νεονύμφων στην Κανά ευλογώντας την κοινωνική διάσταση του μυστηρίου του γάμου. Στη δική μας πολιτιστική και θρησκευτική ταυτότητα άρρηκτα συνδεδεμένα είναι τα παραδοσιακά πανηγύρια με τις μνήμες Αγίων ή άλλων μεγάλων εορτών της Ορθοδοξίας. Με αφορμή π.χ. την εορτή της Αγίας Κυριακής συνάζονται οι άνθρωποι και, αφού λειτουργηθούν, εκφράζουν τη χαρά τους και τηρούν την παράδοση με το χορό και το τραγούδι. Σπάνια στον ελλαδικό χώρο θα συναντήσουμε πανηγύρια εξ’ άλλων αφορμών π.χ. γιορτή σαρδέλλας, σκόρδου κ.λ.π. Αυτά χαρακτηρίζονται ως “μορφές μοντερνισμού” κατά τον Εμ. Βαρβούνη, καθηγητή της Λαογραφίας του Παν. Θράκης.
Οι πολιτιστικές εκδηλώσεις με βάση τις χριστιανικές εορτές θα πρέπει να οργανώνονται κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις. Ο στόχος κατά τον Άγιο Πορφύριο είναι η βίωση της κοινής ανάστασης και η ενότητα της κοινότητας. Η έξοδος από το εγώ σε συνάντηση με το εμείς, ειδικά σε περιόδους που οι κοινότητες πλήττονται από την εγκατάλειψη και αδιαφορία του επίσημου κράτους, αλλά και των άλλων ακραίων συνθηκών, βλ. πλημμύρα Daniel.
Επιπλέον, όλες οι εκφάνσεις της καθημερινότητας εξαγιάζονται – και πρέπει – είτε στη χαρά, στο χορό, στο τραγούδι, στο φαγητό. Ο Απ. Παύλος υπογραμμίζει πως ό,τι κάνουμε να το αναφέρουμε με ευχαριστία προς τον ουράνιο Πατέρα (Α’ Κορ. 10, 31). Το Πανηγύρι, κατά τον Άγ. Παΐσιο, όταν περιορίζεται στο εμπόριο, το φαγητό, το γλέντι μετατρέπεται σε ειδωλολατρική γιορτή. Και πολλοί Χριστιανοί που προσπαθούν να συγκεράσουν την κοσμικότητα με την Εκκλησία, μοιάζουν σαν εκείνον που θέλησε να υπηρετήσει δύο κυρίους.
Αλλοτρίωση και αλλοίωση από το πρωταρχικό αγνό και ευλογημένο πνεύμα των Πανηγύρεων επέφερε η μετατόπιση της διοργάνωσής τους από την ενορία και την κοινότητα στους διάφορους συλλόγους. Με γνώμονα την εξασφάλιση χορηγιών εκ δημοσίων φορέων, οι οποίοι θα το εκμεταλλευθούν ψηφοθηρικά κάνοντας περατζάδες και μοιράζοντας αφειδώλευτα χαμόγελα στον αφελή λαό, όλοι είναι ευτυχισμένοι. Κι ας καταπατείται η νηστεία. Κι ας προτρέπουν ανθρώπους μέχρι τα ξημερώματα μπουκωμένοι στα κοψίδια και στο αλκοόλ, όχι μόνο να απέχουν από την θεία κοινωνία, αλλά ούτε καν στην εκκλησία να μπορούν να μεταβούν για να ανάψουν ένα κερί. Αν θέλουμε να λεγόμαστε χριστιανοί, αν θέλουμε να υπηρετούμε αυθεντικά την παράδοση, τα πράγματα έχουν συγκεκριμένη σειρά. Ολόψυχη προετοιμασία, συμμετοχή στη θεία λατρεία και στη Θεία Μετάληψη. Και έπονται τα υπόλοιπα της πολιτιστικής και κοινωνικής ζωής.
Αν διαθέτουμε ευαισθησία και δεν επαληθευθεί η προφητεία του Ησαΐα (κεφ. 29, στ. 13): “Ο λαός αυτός με πλησιάζει μόνο με το στόμα και με τιμά με τα χείλη του, η καρδιά του όμως απέχει πολύ μακριά από μένα”. Άδικο θα έχει;