Η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται έτοιμη να προχωρήσει στην επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας με τη Mercosur. Πρόκειται για μια συμφωνία με ισχυρό γεωοικονομικό αποτύπωμα, η οποία προβάλλεται ως αναγκαίο βήμα για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης στο παγκόσμιο περιβάλλον.
Την ίδια στιγμή, όμως, η Ευρώπη —και μαζί της η Ελλάδα— καθυστερεί ή εφαρμόζει αποσπασματικά ευρωπαϊκές πολιτικές που αφορούν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών: τη μείωση του κόστους δανεισμού, την ουσιαστική ελάφρυνση στον ΦΠΑ και την προστασία της μικρομεσαίας οικονομίας από τις πιέσεις της ακρίβειας.
Η αντίφαση γίνεται ιδιαίτερα εμφανής στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Παρά τη σταδιακή αποκλιμάκωση των ευρωπαϊκών επιτοκίων και τα σημαντικά κέρδη των τραπεζών, το όφελος δεν μεταφέρεται με τον ίδιο ρυθμό στους δανειολήπτες και στις μικρές επιχειρήσεις. Τα επιτόκια καταθέσεων παραμένουν χαμηλά, ενώ το κόστος χρηματοδότησης για την πραγματική οικονομία εξακολουθεί να είναι δυσανάλογα υψηλό. Η ευρωπαϊκή κατεύθυνση για ελάφρυνση υπάρχει· η εφαρμογή της, όμως, στην ελληνική πραγματικότητα παραμένει περιορισμένη.
Αντίστοιχη εικόνα παρουσιάζεται και στο πεδίο της φορολογίας. Ο ΦΠΑ σε βασικά αγαθά, όπως τα τρόφιμα και τα φάρμακα, συνεχίζει να επιβαρύνει σημαντικά τα ελληνικά νοικοκυριά. Σε μια χώρα με χαμηλότερο διαθέσιμο εισόδημα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η μη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων για στοχευμένες μειώσεις ΦΠΑ μεταφράζεται σε άμεση απώλεια αγοραστικής δύναμης, ιδίως για τους πιο ευάλωτους.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ευθύνη δεν είναι μόνο ευρωπαϊκή· είναι και εθνική. Η Ελλάδα δεν είναι απλός αποδέκτης αποφάσεων. Συμμετέχει στη διαμόρφωσή τους, στηρίζει στρατηγικές επιλογές όπως οι διεθνείς εμπορικές συμφωνίες, αλλά συχνά δεν διεκδικεί με την ίδια ένταση την πλήρη εφαρμογή πολιτικών που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ανακουφιστικά για την κοινωνία και την οικονομία.
Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι αν η Ευρώπη πρέπει να προχωρά σε συμφωνίες όπως αυτή με τη Mercosur. Το ζήτημα είναι αν μπορεί να το κάνει χωρίς να δημιουργεί την αίσθηση ότι υπάρχει μια «γρήγορη Ευρώπη» για τις αγορές και μια «αργή Ευρώπη» για τον πολίτη. Και αν η Ελλάδα θα συνεχίσει να ακολουθεί παθητικά αυτή τη λογική ή θα επιλέξει να διεκδικήσει ισορροπία και συνέπεια.
Η αξιοπιστία της Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και της ελληνικής πολιτείας, δεν κρίνεται μόνο από τη συμμετοχή σε μεγάλες συμφωνίες. Κρίνεται από το αν οι ευρωπαϊκές αποφάσεις μεταφράζονται σε χαμηλότερα επιτόκια, δικαιότερους φόρους και πραγματική ανακούφιση για τον πολίτη. Διαφορετικά, το χάσμα εμπιστοσύνης θα συνεχίσει να διευρύνεται — και αυτό είναι το πιο ακριβό κόστος απ’ όλα.
Ο Βασίλης Τσιούτσιας είναι φαρμακοποιός και Δημοτικός Σύμβουλος Τρικκαίων