Η εορτή των αγίων Ακύλα και Πρίσκιλλας, ενός ζεύγους αγίων, που εορτάζει στις 13 Φεβρουαρίου, δίνει πάντοτε αφορμή για σκέψεις και ενατενίσεις ευεργετικές. Βέβαια, όσο η εποχή μας εξελίσσεται και οι ανθρώπινες σχέσεις δυσκολεύουν, τόσο ο έρωτας όσο και ο θάνατος, οι δύο ισχυρές αμφισημίες της ζωής μας, θα δοκιμάζουν τα όρια μας. Όρια προσωπικά, εν γένει όρια υπαρξιακά.
Ο έρωτας έβαζε πάντοτε δύσκολα στην Εκκλησία. Αυτό μας δίδασκε ο αείμνηστος Χρυσόστομος Σταμούλης. Κάτι τέτοιο, ομολογουμένως, μας ξεβόλευε από την οριοθέτηση του εαυτού μας σε μία ασφάλεια, αφενός μεν υπαρξιακής αφετηρίας, αφετέρου δε εκκλησιαστικής απορίας. Ίσως είναι αυτή η ενοχή που προέρχεται από την πτώση του πρώτου ανθρώπου που έφερε το κακό και την σεξουαλικότητα. Όμως ο θάνατος, όπως και ο έρωτας, διαπιστώνουμε πως στη σκέψη των Πατέρων αποτελούν ευεργεσία.
Πράγματι, ο έρωτας βάζει δύσκολα στην Εκκλησία. Εδώ είναι που η Εκκλησία έρχεται αντιμέτωπη με την καταδίκη και την απενοχοποίηση. Καταδίκη του σφάλματος, επιεικώς, ταύτισης του έρωτα με το κακό και απενοχοποίηση του ομορφότερου συναισθήματος. Ο έρωτας κίνησε τον Θεό στη σύστασή μας, ομολογεί ο άγιος Μάξιμος Ομολογητής. Από τότε που ο έρωτας συνδέθηκε με τη σεξουαλικότητα έχουν σειστεί τα θεμέλια του οίκου που ως αχώρητη χώρα τα πάντα χωρεί, περιθάλπτει και θεραπεύει. Και επουδενί δεν σημαίνεται ως ολίσθημα ή αμάρτημα της Εκκλησίας, αλλά ως αδυναμία του ανθρώπου να εγκεντρίσει τον έρωτα στο πρόσωπο του Χριστού. Ξεχνάμε ή αγνοούμε ακόμη πως ο έρωτας μπορεί να έχει μέσα του σεξουαλικότητα, η σεξουαλικότητα όμως δεν είναι απαραίτητο να έχει έρωτα. Η αυτονόμηση του έρωτα, ως αλλοτρίωση του εαυτού, όχι ατομικά, αλλά κοινωνικά, προσωπικά. Το πρόσωπο σε κοινωνία. Το πρόσωπο σε απομόνωση.
Πώς να αναμετρηθείς με το δέλεαρ των πραγμάτων; Τα social media έχουν καθημερινό λόγο στη ζωή μας, ενώ οι νέοι δεν έχουν λόγο. Λόγο ως έκφραση, ως ποίημα, ως ευαισθησία. Λόγο ερωτικό. Οι μεγαλύτεροι ποιητές υπήρξαν ευαίσθητοι άνθρωποι. Ο έρωτας άγγιζε τη σκέψη και ύπαρξή τους. Οι νέοι δεν φαίνεται να θέλγονται από την ομορφιά του έρωτα. Ο έρωτας είναι δύσκολη αναμέτρηση. Δηλωτικός μιας στέρησης που κινεί τον άνθρωπο και τον νέο της εποχής μας στο άνοιγμα και στην συνάντηση, προκαλεί μία οπισθοχώρηση. Ο έρωτας δεν κατέχεται. Δεν είναι γνώση. Είναι έλλειψη γνώσης. Γνωρίζω τον άλλον εκτός του εαυτού μου, στον τόπο τον δικό του. Ἀδάμ δέ ἔγνω Εὔαν τήν γυναῖκα αὐτοῦ (Γέν. 4,1). Η γνώση του άλλου φέρνει τον έρωτα ενώπιον μου. Κι έρχεται η στιγμή της αναμέτρησης με την ατομικότητά μου.
Οι νέοι σήμερα φαίνεται να φοβούνται αυτή την συνάντηση, αυτή την αναμέτρηση με κάθε τι που συγκροτεί αλλά και συνέχει το πρόσωπο του άλλου. Αλλά ο άλλος δεν αντιμετωπίζεται ως πρόσωπο. Η εποχή μας δείχνει, με ανεπαίσχυντο τρόπο, να αντιμετωπίζει τον άλλον, ως αριθμό, ως άτομο. Είμαστε όμως πρόσωπα. Αυτό πρέπει να κρατηθεί πάση θυσία. Ο έρωτας είναι τρόπος. Τρόπος ύπαρξης στον χώρο του άλλου, στο πεδίο που μου δίνεται για να δοθώ, να αφεθώ. Αυτό λείπει από τους νέους σήμερα. Και δεν φταίνε τα παιδιά. Εμείς φταίμε. Τα παιδιά δέχονται πληθώρα μηνυμάτων που δεν έχουν την πολυτέλεια πλέον να επεξεργαστούν, να αποκωδικοποιήσουν και να ερμηνεύσουν. Σκοντάφτουν στα ‘’πρέπει’’ μιας κοινωνίας που ακόμη δεν μπορεί ή δεν θέλει να αποτινάξει τον μανδύα του ευσεβισμού και του ηθικισμού, όπως αυτός γαλουχείται και αναπαύεται σήμερα πολλές φορές εντός της Εκκλησίας.
Οι νέοι δεν ερωτεύονται. Δεν ερωτεύονται τον άλλον, δεν τον συναντούν, έχουν απωλέσει ή δεν έχουν καν γνωρίσει την χαρά της συνάντησης και της επικοινωνίας. Έχουν χάσει τον αυθορμητισμό τους. Ανάμεσα τους έχουν τολμήσει να παρεισφρήσουν τα social media που καταργούν την προσωπική συνάντηση. Ο σύγχρονος άνθρωπος ερωτεύεται μέσα από το διαδίκτυο, της διαδικτυακές πλατφόρμες επικοινωνίας, το chat, το instagram, το facebook και ‘’συνευρίσκεται’’ μέσα από αυτά. Έρωτας και σεξουαλικότητα ως ατομικές ανάγκες εξυπηρέτησης μιας στιγμιαίας απενοχοποίησης που δημιουργεί η αδυναμία της συνάντησης. Ένα αγόρι δύσκολα θα προσεγγίσει ένα κορίτσι για να του πει πως είναι όμορφη, πως έχει όμορφα μάτια, ευγενείς τρόπους, χαμόγελο που τον συνεπαίρνει. Και το αντίστοιχο. Την ίδια στιγμή όμως εύκολα θα βάλουν κάποιον άλλον να κουβαλήσει στην πλάτη του το βάρος της δύσκολης ευθύνης χωρίς να τσαλακωθούν.
Δεν έχει σημασία να οριστεί ο έρωτας. Οι λέξεις εμπεριέχουν μέσα τους κάποιες φορές ένα παρεξηγημένο ή ενοχικό παρελθόν. Ο έρωτας δεν ορίζεται. Ο έρωτας πληρώνει την έλλειψη διαρκώς. Αυτό κι αν είναι ομορφιά. Ίσως πρέπει να ξαναγίνουμε ποιητές. Ο καιρός της ποίησης ως ανένταχτης υιοθέτησης των στοιχείων που συνθέτουν το πρόσωπο του άλλου, να βρει το νόημα της. Ίσως πάλι απωλέσαμε τις ευαισθησίες μας και γίναμε ειρωνικοί απέναντι στον έρωτα και άδικοι με τους άλλους. Όπως και να έχει ο έρωτας συνέχει, λένε οι Πατέρες της Εκκλησίας. Οι νέοι να βρουν τον τρόπο τους…
Πρωτοπρεσβύτερος Ηρακλής Φίλιος (θεολόγος, βαλκανιολόγος)
Εφημέριος Διάβας Ι.Μ. Σταγών & Μετεώρων