Πολιτιστικό και αθλητικό ταξίδι στην Μάλτα

    Η Μάλτα ευρίσκεται νοτίως της Σικελίας και η έκτασή της δεν υπερβαίνει αυτήν της Χίου. Περιλαμβάνει την κυρίως Μάλτα και την νήσο Γκόζο και την μικρότερη Κομίνο. Ο πληθυσμός όμως υπερβαίνει τις 550.000 κατοίκους, καθιστώντας την ως μια από τις πλέον πυκνοκατοικημένες περιοχές του κόσμου, ιδιαίτερα αν λάβουμε υπόψιν οτι ο τουρισμός ρέει καθόλη την διάρκεια του έτους και διπλασιάζει τον πληθυσμό. Η γλώσσα τους είναι μείξη φοινικικών, λατινικών και της πανάρχαιας γλώσσας των γηγενών μαζί με άλλα στοιχεία, αποτέλεσμα των πολιτιστικών στρωμάτων των αλλεπάλληλων κατακτήσεων που υπέστη η νήσος. Τα πολιτιστικά-θρησκευτικά μνημεία της Μάλτας, το κλίμα και η πλούσια Ιστορία της ελκύουν επισκέπτες από όλη την Ευρώπη και πέραν αυτής. Αυτά, ο γράφων και η συντροφιά του είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν την 20 Φεβ. κατ’αρχάς στην γραφική και πανέμορφη πρωτεύουσα Βαλέτα. Στο αρχαιολογικό μουσείο αυτής περιέχεται ολόκληρη η Ιστορία της η πλοκή της οποίας συμπυκνώνει την Ιστορία όλης της Ευρώπης. Ορισμένες από τις πλέον αρχαίες μνημειακές κατασκευές της Ευρώπης Οι Μεγαλιθικοί Ναοί της Μάλτας, απίστευτες κατασκευές της Νεολιθικής Εποχής, κτίστηκαν 600 χρόνια πριν τις πυραμίδες της Αιγύπτου και χρονολογούνται περί το 3.600 π. Χ. Διαθέτουν περίτεχνες λίθινες διακοσμήσεις, απόδειξη αξιόλογου νεολιθικού πολιτισμού, ο οποίος έπαυσε υπάρχων περί το 2.350 π.Χ., ίσως από κάποια κλιματολογική κατάρρευση που αφάνισε τους νεολιθικούς της Μάλτας. Τα νησιά κατοικήθηκαν κατά την Εποχή του Χαλκού (1.500-1.000 π.Χ.) πάλι από αφιχθέντες εκ Σικελίας. Η προϊστορία της Μάλτας τελειώνει περί το 700π.Χ.,οπότε τα νησιά της αποικίζονται από Φοίνικες, εμπορικός αποικιοκρατικός λαός της Φοινίκης (Λίβανος), οι οποίοι κυριάρχησαν για αιώνες στην Δυτική Μεσόγειο και στην ανατολική Σικελία, φέροντες για πρώτη φορά το αλφάβητο με προεξάρχουσα δύναμη την Καρχηδόνα, ενώ στην δυτική Σικελία και ανατολικότερα μέχρι τον Εύξεινο Πόντο και κατά την ίδια εποχή εξαπλωνόταν με αποικίες ο έτερος ισχυρός λαός της εποχής, οι Έλληνες (σ.σ. ο γράφων θεωρεί το ελληνικό θαύμα του Δεύτερου Ελληνικού Αποικισμού τον 8ο-7ο αιώνα π. Χ. ως ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ κατόρθωμα από τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου). Η καρχηδονιακή εποχή τελειώνει το 218π. Χ. με την άνοδο της Ρώμης, η αυτοκρατορία της οποίας μέχρι το 60 π.Χ. περιλαμβάνει πλέον ολόκληρη την Μεσόγειο. Μετά από την ρωμαϊκή κατάρρευση τα νησιά κυριαρχούνται από Γερμανούς Βανδάλους την περίοδο 455-535, οπότε ο Αυτοκράτωρ Ιουστινιανός της Κωνσταντινουπόλεως επαναφέρει την Ιταλία, Σικελία και Μάλτα υπό βυζαντινή ή -αν προτιμάτε-ανατολική ρωμαϊκή κυριαρχία. Αυτή τελειώνει με την σειρά της το 870, οπότε Άραβες Μουσουλμάνοι καταλαμβάνουν την Σικελία και την Μάλτα, εκδιώκοντας οριστικά τους ελληνόφωνους Βυζαντινούς από την περιοχή. Αυτοί αντικαταστάθηκαν το 1091 από την νέα ισχυρά φυλή της Νότιας Ιταλίας, τους Νορμανδούς του Βορρά, γενναίοι πολεμιστές, πλην όμως ανεπίδεκτοι πολιτισμού (Βίκιγκς, γαρ). Οι πλέον πολιτισμένοι κυρίαρχοι της Σικελίας και της Μάλτας απεδείχθησαν οι Γερμανοί πρίγκιπες του αυτοκρατορικού Οίκου των Χοενστάουφεν (1194-1266) με προεξάρχοντα τον Φρέντερικ, ο οποίος κάλεσε κοντά του πολλούς ανθρώπους του πολιτισμού και της τέχνης, μια χρυσή εποχή για την Μάλτα και την Σικελία. Οι διάδοχοι αυτών Γάλλοι βασιλείς Ανδεγαυοί (δυναστεία Ανζού, 1266-1283) απεδείχθησαν με την σκληρότητα και την εκμετάλλευση το αντίθετο των Χοενστάουφεν. Το τέλος τους ήλθε με τον περίφημο Σικελικό Εσπερινό το 1283, οπότε οι επαναστατημένοι Σικελοί και Μαλτέζοι κατέσφαξαν μέχρις ενός κάθε Γάλλο και Νορμανδό που ευρέθη επί των νησιών τους. Ο ημέτερος Αυτοκράτωρ Μιχαήλ Παλαιολόγος ήταν ο ηθικός αυτουργός και χρηματοδότης της επανάστασης, προκειμένου να ξεφορτωθεί άπαξ και διαπαντός τους επικίνδυνους Γαλλο-Νορμανδούς, οι οποίοι απειλούσαν την Ελλάδα με νέα εισβολή, πλην όμως δεν μπορούσε στρατιωτικά να καταλάβει την Σικελία και την Κάτω Ιταλία.  Η Μάλτα περιήλθε στην εξουσία των Αραγωνέζων Ισπανών βασιλέων, δύναμις ανερχόμενη τότε στην Μεσόγειο. 

    Το σημείο καμπής στην Ιστορία της Μάλτας ήλθε το 1530. Κατά το έτος αυτό έλαβαν άδεια εγκατάστασης στο νησί οι περίφημοι Ιωαννίτες ιππότες (λέγονται και Ιππότες του Νοσοκομείου, Hospitaliers) από τον αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας του Γερμανικού Έθνους Κάρολο Ε’ με έδρα την Μαδρίτη. Οι Ιωαννίτες ιππότες ή Ιππότες της Μάλτας ήταν στην πραγματικότητα μοναστικό στρατιωτικό σώμα πολεμιστών προερχόμενοι από τους αρχοντικότερους Οίκους της μεσαιωνικής Αγγλίας, Γαλλίας, Βαυαρίας, Ισπανίας και Ιταλίας, οι οποίοι πολέμησαν τους μουσουλμάνους στις Σταυροφορίες (1099-1309), φρουροί της Ιερουσαλήμ. Αναγνωρίστηκαν ως Τάγμα του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ τι 1113 από τον Πάπα και υπήγοντο στην Αγία Έδρα. Με το τέλος της Οutremer (σταυροφορικά κράτη της Μέσης Ανατολής)  το 1309 και το τέλος των Σταυροφοριών, κατέφυγαν στην Ρόδο, την κατέλαβαν από το Βυζάντιο και έμειναν εκεί μέχρι το 1522, οπότε ο Οθωμανός Σουλτάνος Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής κατέλαβε τα Δωδεκάνησα και τους εξεδίωξε. Οι Ιωαννίτες έμειναν 8 χρόνια άστεγοι, μέχρις ότου ο Κάρολος Ε’ τους παραχώρησε την Μάλτα. Η απάντηση των Ιωαννιτών προς τους Τούρκους ήλθε το 1565, οπότε μια πολιορκία των τελευταίων στην Μάλτα, την οποίαν ήθελαν μα χρησιμοποιήσουν ως βάση εναντίον της Ευρώπης, αποκρούστηκε από τους Ιωαννίτες. Το κατόρθωμα αυτό σε μια εποχή που οι Τούρκοι ήταν ο Μεγάλος Φόβος της Ευρώπης, ανύψωσε τα μάλα το γόητρο των Ιωαννιτών στην Ευρώπη με αποτέλεσμα για τα επόμενα 300 χρόνια να μην ενοχλήσει κανείς την Μάλτα. Ο ίδιος ο Πάπας απαγόρευσε σε ΟΛΟΥΣ τους βασιλείς της Ευρώπης να αγγίξουν την Μάλτα. Οι Ιωαννίτες πολέμησαν σκληρά τους πειρατές του Χαϊρετίν Μπαρμπαρόσσα τον 16ο αιώνα και πολλούς έσωσαν από την σκλαβιά. Είναι χαρακτηριστικό οτι οι δρόμοι των καστροπολιτειών της Μάλτας, όπως η Βαλέτα, η Μντίνα και το Γκόζο  έχουν στενούς δρόμους για την  άμυνα εναντίον των πειρατών. Η εποχή των Ιπποτών ήταν η χρυσή εποχή της Μάλτας. Ακόμη και σήμερα το καμάρι των Μαλτέζων παραμένουν οι κάποτε ιππότες τους, οι οποίοι είναι σε εικόνες, συνθήματα και παραστάσεις παντού. 

    Η χρυσή αυτή εποχή περίπου 3 αιώνων έλαβε τέλος το 1798, οπότε ο Ναπολέων, στρατηγός εντολοδόχος του Διευθυντηρίου της Γαλλικής Επανάστασης, κατέλαβε την Μάλτα και κατήργησε οριστικά το Τάγμα των Ιπποτών. Η σκληρότητα των κατακτητών προκάλεσε επανάσταση του λαού με πάμπολλες εκτελέσεις. Το πρόβλημα της γαλλικής κατοχής έλυσε η Βρετανία, αντίπαλος της Γαλλίας, η οποία το 1800 κατέλαβε την Μάλτα, την κατέστησε προτεκτοράτο αυτής μέχρι το 1964, οπότε η Μάλτα έγινε ανεξάρτητο κράτος. Η σημασία της Μάλτας ως στρατηγικό σημείο απεδείχθη κατά τον Β’ Παγκ. Πόλεμο, οπότε ο Άξων κατέβαλε λυσσώδεις προσπάθειες κατάληψής της, πλην όμως δεν τα κατάφερε.

    Η σημερινή Μάλτα ευημερεί ως μέλος της Ευρωζώνης. Κατά την περίοδο της ελληνικής χρεωκοπίας η μικρή Μάλτα συνεισέφερε 50 εκατ. ευρώ για την διάσωσή μας. Η Ιστορία και ο πλούτος με τον οποίον επιδαψίλευσαν Ευρωπαίοι βασιλείς και Πάπες την Μάλτα για την απόκρουση των Οθωμανών φαίνεται στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Ιωάννη και στο Παλάτι των Ιπποτών στην Βαλέτα. Πολύς χρυσός, μεγάλη τέχνη και πίνακες μεγάλων ζωγράφων υπάρχουν εκεί, όλα υπό την προστασία της Ουνέσκο. Κατά τα άλλα, οι σημερινοί ιππότες υπάρχουν ακόμη στην Ρώμη και ασχολούνται με φιλανθρωπία και διάφορες διπλωματικές προσπάθειες καλής θελήσεως. Η Μάλτα φημίζεται για την περίτεχνη αρχιτεκτονική των μεσαιωνικών της πόλεων, όπως η Βαλέτα, η Μόστα, η Μντίνα, τους καθεδρικούς ναούς και τα κάστρα της, όλα άξια μιας επισκέψεως. Το χρώμα των παλαιών πόλεων της Μάλτας είναι ανοιχτό μπεζ του πηλού σε αντίθεση με την αρχιτεκτονική των νέων πόλεων, οι οποίες έχουν μεσογειακή αρχιτεκτονική με κυρίως χρώμα το λευκό. Στο νησί Γκόζο, το οποίο επισκεφθήκαμε την 21 Φεβ. με καράβι, υπάρχει ο περίφημος καθεδρικός ναός του Αγίου Γεωργίου και η καστροπολιτεία που κτίστηκε τον 16ο αιώνα για την άμυνα της νήσου. Η καστροπολιτεία αυτή πολλούς έσωσε από την σκλαβιά των πειρατών της Βόρειας Αφρικής τον 16ο αιώνα. Η Μάλτα διέφυγε της προσοχής των Αρχαίων Ελλήνων και ουδεμία αποικία ελληνική αναφέρεται εκεί. Δεν διέφυγε όμως της προσοχής του Ομήρου, ο οποίος εκεί και συγκεκριμένα στο μικρό νησί Κομίνο τοποθέτησε την κατοικία της μάγισσας Καλυψούς, η οποία σαγήνευσε και κράτησε κοντά της για δέκα χρόνια τον Οδυσσέα. Το Κομίνο δεν κατοικείται, πλην όμως διαθέτει την διάσημη Μπλέ Λιμνούλα (Βlue Lagoon) και η Κρυστάλλινη Λιμνούλα (Kristal Lagoon), παραλίες καταπληκτικές. Οι Μαλτέζοι τοποθετούν την σπηλιά της Καλυψούς στην Μπλε Λιμνούλα. Κατά την επιστροφή στην πόλη Σλιέμα, νέα σύγχρονη πόλη δίπλα στην Βαλέτα, όπου μέναμε, είχαμε την ευκαιρία να παρατηρήσουμε τους εντυπωσιακούς πετρώδεις σχηματισμούς των ακτών του νησιού που θυμίζουν κεφαλή ελέφαντα, κροκόδειλο, κ.ά.

    

 

Η 22 Φεβ. ήταν ημέρα διεξαγωγής του μαραθώνιου και του ημιμαραθώνιου αγώνα των 42 και 21χλμ. αντιστοίχως με τον γράφοντα να συμμετέχει στον δεύτερο. Πρωϊνή αναχώρηση από την πόλη Σλιέμα για  την μεσαιωνική και γραφική Μντίνα για εκατοντάδες αθλητές από όλη την Ευρώπη με λεωφορεία και εκκίνηση του μαραθώνιου την 07.00 και του ημιμαραθώνιου την 08.15. Η εκκίνηση ενός διεθνούς αγώνα δρόμου είναι μια απίστευτη εμπειρία που συνοδεύεται με μουσική και εκφωνήσεις, έξαψη, ακόμη και χορό για κάποιους. Όλοι χαίρονται σε μια τέτοια γιορτή του αθλητισμού. Μια τέτοια εμπειρία σε συνδυασμό με την ψυχική και σωματική προσπάθεια του αγώνα είναι αυτό που μας παροτρύνει συνεχώς να λαμβάνουμε μέρος και σε άλλους αγώνες, ασχέτως των κόπων μας και ασχέτως των ηλικιών μας. Ο αγών διεξήχθη στην μαλτέζικη ύπαιθρο μέχρι να εισέλθουμε στην Σλιέμα και να τερματίσουμε κάπου στο παραλιακό της μέτωπο. Πλήθος κόσμου όλων των ευρωπαϊκών λαών και μουσικές μπάντες συνόδευαν τους αθλητές στην προσπάθεια, η οποία-πιστέψτε με-είναι μεγάλη. Ο γράφων τερμάτισε κανονικά, εκπροσωπώντας  τον Σύλλογο Δρομέων Τρικάλων, όπως και κάποιοι Έλληνες που συνάντησα στην διαδρομή εκπροσώπησαν άλλους ελληνικούς συλλόγους. Για την ιστορία αναφέρω οτι στον μαραθώνιο τερμάτισε πρώτος στους άνδρες ο Μαροκινός Μπιλάλ Μαρχούμ  με χρόνο 2.17 και στις γυναίκες η Βρετανίδα Φάρλεϋ Τζαμίνα με χρόνο 2.40. Στον ημιμαραθώνιο τερμάτισε πρώτος στους άνδρες ο Μαροκινός Χισάμ Λακουάχι με χρόνο 1.02 και στις γυναίκες η επίσης Μαροκινή Σαούντ Ουμάϊμα με χρόνο 1.11 (μπράβο στο Μαρόκο). Πληροφορήθηκα οτι οι συμμετέχοντες ξεπέρασαν τους 7.000.

    Επιστρέψαμε στην μαμά Ελλάς την 23 Φεβρουαρίου πλήρεις γνώσεων, εικόνων και εμπειριών από ένα μικρό μεσογειακό νησί. Το ταξίδι αυτό, όπως και όλα στην Μεσόγειο ήταν μια βουτιά στην Ιστορία, όπως προανέφερα, για όσους βεβαίως ενδιαφέρονται γι’αυτήν. Οι συμμετέχοντες δώσαμε ραντεβού σε κάποιον επόμενο αγώνα, οποιονδήποτε. Ο γράφων ευχαριστεί τον Σύλλογό του (Σύλ. Δρομέων Τρικάλων) και εύχεται στον λαό της Μάλτας ευημερία.

    Ιωάννης Ξηρός

    Μέλος του Συλλόγου Δρομέων Τρικάλων