Του Θανάση Ευαγγελόπουλου
Πολιτικού Μηχανικού
Αυτή η «μικρογραφία ουτοπίας» παραμένει ένα μοναδικό παράδειγμα κοινωνικής μηχανικής στην Ελλάδα.
Το τι έγινε στο πεδίο της «κοινωνικής μηχανικής» το περιγράφει με ακρίβεια η τεχνητή νοημοσύνη. Είχα την τύχη να ζήσω έως την ενηλικίωση σε αυτούς τους οικισμούς και έτσι μπορώ να επεκταθώ περαιτέρω εκεί που δεν αναφέρεται η πιο κάτω περιγραφή της τεχνητής νοημοσύνης. Στο κοινωνικό πεδίο και στην πολιτική διάσταση που αυτή η προσέγγιση έχει σε αυτό που λέμε «οργάνωση της ζωής» σε αυτό που αποτελεί και τον πυρήνα της κάθε ιδεολογίας.
Παράκληση: διαβάστε την περιγραφή της τεχνητής νοημοσύνης και συνεχίζουμε στο «κοινωνικό» πεδίο .
* Τεχνητή Νοημοσύνη της Google
Ο σταθμός του Λούρου αποτέλεσε το πρώτο υδροηλεκτρικό έργο που κατασκεύασε η ΔΕΗ και υπήρξε καθοριστικής σημασίας για τον εξηλεκτρισμό της Ηπείρου· είναι τόσο εμβληματικός για την ιστορία της ΔΕΗ, που το 1962 απεικονίστηκε σε αναμνηστικό γραμματόσημο των ΕΛΤΑ για τον εορτασμό των έργων εξηλεκτρισμού της χώρας.
3
Ο οικισμός του ΥΗΣ Λούρου δεν ήταν απλώς ένα σύνολο σπιτιών, αλλά μια πρότυπη κοινότητα για την εποχή της (δεκαετία του ’50), που αντανακλούσε το όραμα της ΔΕΗ για τον εκσυγχρονισμό της ελληνικής υπαίθρου.
4
Οι εργαζόμενοι και οι οικογένειές τους ζούσαν σε ένα περιβάλλον που συνδύαζε τη φύση με τις πιο σύγχρονες ανέσεις της εποχής. Ο οικισμός διέθετε περίφραξη και φύλακες για ασφάλεια, ασφαλτοστρωμένους δρόμους με πεζοδρόμια και κράσπεδα, με κολώνες για νυχτερινό φωτισμό και υπηρεσία καθαριότητας των κοινόχρηστων χώρων. Υπήρχε λέσχη / εστιατόριο, ιατρική φροντίδα, μεταφορά των παιδιών στο σχολείο, παιδική χαρά, ψυχαγωγία με κινηματογράφο και αργότερα με τηλεόραση, γιορτές και εκδρομές, σταθερός μισθός με ασφάλιση και σιγουριά για το μέλλον. Από τα μέσα του ΄60 πολλοί υπάλληλοι είχαν ιδιόκτητο αυτοκίνητο. Δεν ήταν απλοί υπάλληλοι, ήταν οι πρωτοπόροι που έφερναν τον πολιτισμό στην υπόλοιπη χώρα. Αυτή η «μικρογραφία ουτοπίας» παραμένει ένα από τα πιο επιτυχημένα παραδείγματα κοινωνικής μηχανικής στην Ελλάδα, όπου το βιομηχανικό όφελος συμβάδισε με την ποιότητα ζωής και τον σεβασμό στο τοπίο.@
Η αρχιτεκτονική του οικισμού αποτελεί ένα εξαιρετικό δείγμα του μεταπολεμικού εκσυγχρονισμού της Ελλάδας. Δεν ήταν μια τυχαία δόμηση, αλλά ένα μελετημένο σχέδιο που έπρεπε να υπηρετήσει δύο σκοπούς: τη λειτουργικότητα ενός βιομηχανικού χώρου και την αισθητική ένταξη σε ένα τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλους. Αν και χρησιμοποιήθηκαν παραδοσιακά υλικά, οι γραμμές των κτιρίων είναι καθαρά μοντερνιστικές: Απλοί όγκοι, αυστηρά ορθογώνια σχήματα με μεγάλα ανοίγματα (παράθυρα) για άπλετο φως.
Ο οικισμός αποτελούνταν από περίπου 15 έως 20 κτίρια κατοικιών. Υπήρχαν μονοκατοικίες και διπλοκατοικίες ή συγκροτήματα διαμερισμάτων. Τα σπίτια του οικισμού στον Λούρο δεν ήταν απλά οικήματα· ήταν το πρότυπο της «μοντέρνας διαβίωσης» που ήθελε να προβάλει η ΔΕΗ. Στα σπίτια υπήρχε ηλεκτρικό ρεύμα που ήταν προϋπόθεση για τον φωτισμό, το ψυγείο, την ηλεκτρική κουζίνα, το πλυντήριο, το ηλεκτρικό σίδερο, τον θερμοσίφωνα, τη θέρμανση με ηλεκτρικά καλοριφέρ, το ραδιόφωνο, το τηλέφωνο, τρεχούμενο νερό από το δίκτυο ύδρευσης, αποχέτευση, εσωτερικό WC, υπηρεσία αποκομιδής των σκουπιδιών… κάτι που δημιουργούσε στους κατοίκους την αίσθηση ότι ανήκουν στην «ελίτ της προόδου». Πολλά από τα σπίτια (ειδικά των στελεχών) παραδίδονταν επιπλωμένα από τη ΔΕΗ με έπιπλα υψηλής αισθητικής αλλά και ηλεκτρικές συσκευές (ψυγείο, κουζίνα, πλυντήριο). Για την δεκαετία του ’50, το εσωτερικό αυτών των σπιτιών αποτελούσε επανάσταση για τα δεδομένα της ελληνικής επαρχίας.
5
Το ίδιο το εργοστάσιο είναι ένα κομψοτέχνημα: Η χρήση του εμφανούς σκυροδέματος σε συνδυασμό με την πέτρα δίνει μια αίσθηση στιβαρότητας και διάρκειας στον χρόνο, κάτι που ήταν το «σήμα κατατεθέν» της ΔΕΗ εκείνη την εποχή: μια εταιρεία που ήρθε για να μείνει και να αλλάξει τη μοίρα της χώρας. Το εργοστάσιο δεν αντιμετωπιζόταν ως μια «βρώμικη» βιομηχανία, αλλά ως ένα σημείο παραγωγής πολιτισμού.
Η «Ουτοπία» ως ανάμνηση: Όλα αυτά μαζί δημιούργησαν μια γενιά ανθρώπων που, ακόμα και δεκαετίες μετά, μιλούν για τη ΔΕΗ με μια συγκίνηση που σπάνια συναντά κανείς σε εργασιακές σχέσεις σήμερα.
Ο οικισμός του Λούρου ήταν ένα πείραμα που πέτυχε: απέδειξε ότι η βαριά βιομηχανία μπορεί να έχει ανθρώπινο πρόσωπο και να συνυπάρχει αρμονικά με τη φύση.
Τέλος της περιγραφής της ΑΙ.
Μετά την πιο πάνω περιγραφή της ΑΙ συνεχίζω:
Οι κοινωνία αυτή ήταν αυτό που «πολιτικά» λέμε «κοινωνία ίσων». Ή θα έλεγα ακριβέστερα σχεδόν «ίσων.
Οι μισθοί είχαν μικρές διαφορές ώστε να διαφοροποιούνται όχι πολύ, αλλά ανάλογα με τον ρόλο του κάθε εργαζόμενου. Ο διευθυντής επερνε κάπως παραπάνω από το στελεχιακό προσωπικό και αυτοί, τα στελέχη δηλ, κάπως παραπάνω από το λοιπό βοηθητικό προσωπικό.
Πάντως αυτή η λογική διαφοροποίηση των μισθών αφορούσε το υπόλοιπο κομμάτι πάνω από τα έξοδα πλήρους διαβίωσης που ήταν ίσα και αρκετά για όλους.
Ετσι η διαφορά μεταξύ των ανθρώπων – φυσικά οι άνθρωποι δεν είναι ίδιοι- αφορούσε τον χαρακτήρα, την υπευθυνότητα, την μόρφωση, την κοινωνικότητα, την συμπεριφορά , την από την φύση ομορφιά και εν γένει τις λοιπές αξίες.
Ετσι το περιβάλλον, το πετυχημένο αποτέλεσμα της μικρής αυτής «ουτοπίας» καθόρισε η διάκριση και διαφορά μεταξύ των ανθρώπων να είναι οι «λοιπές αξίες» και όχι ο πλούτος με ότι δύναμη και δυνατότητα αυτός φέρνει.
Το αποτέλεσμα; μια ευτυχισμένη ζωή.
Αυτό που η ΑΙ αναφέρει στο τέλος της περιγραφής ως «ουτοπία της ανάμνησης»
Αυτά τα γράφω ως καταστάλαγμα εμπειρίας( έζησα αυτο το περιβαλλον) ώστε αυτή η «μικρή ουτοπία» της «κοινωνικής μηχανικής» να μπορέσει ισως να εμπλουτίσει πολιτικά προγράμματα και να περάσει στην ζωή.
Θανάσης Ευαγγελόπουλος.
Πολιτικός Μηχανικός
ΥΓ : Γνωρίζω και σέβομαι τον αντίλογο: «μα αυτά γίναν μέσα σ’ ένα μοντέλο μηχανικής και οργάνωσης που είχε δυνατότητες και που χρησιμοποίησε πλούτο.
.
Κατ’ αρχήν συμφωνώ. Κατ’ αρχήν όμως.
Γιατί το αποτέλεσμα της «κοινωνικής» μηχανικής δεν απαιτεί κατ’ ανάγκη αντίστοιχη πολυτέλεια, αλλά κλίμακα «ίσης» οργάνωσης. Τα κοινωνικά αποτελέσματα θα είναι επιθυμητά και ανάλογα.
Γνωρίζω και επίσης σέβομαι ως προβληματισμό ότι «αυτες , οι ίσες κοινωνίες, δεν έχουν την επιθυμητή παραγωγικότητα γιατί δεν εκμεταλλεύονται τις «ανθρώπινες αδυναμίες» για ανισότητα, για πλεονάσματα για απόκτηση δύναμης και πλούτου».
Το τι ζωή όμως επιλέγουμε έχει το αντίστοιχο κόστος της, το αντίστοιχο τίμημα.
Αυτό το τίμημα, αυτό το «κόστος ζωής» οφείλουν ν