Πολιτικός λόγος «κάτω από τη βάση»
Υπηρετώ την εκπαίδευση εδώ και δεκαετίες. Όχι ως καθηγητής του δημοσίου σχολείου, αλλά ως φροντιστής. Έχω περάσει τη ζωή μου μέσα σε αίθουσες, ανάμεσα σε παιδιά που αγωνιούν, γονείς που παλεύουν να τα βγάλουν πέρα, οικογένειες που μετρούν το κάθε ευρώ για να μπορέσουν να προσφέρουν στα παιδιά τους κάτι παραπάνω από τα απολύτως στοιχειώδη. Δεν έμαθα την εκπαίδευση από power point και τηλεοπτικά πάνελ· τη γνώρισα στην πράξη, στο καθημερινό παζάρι με την πραγματικότητα.
Γι’ αυτό και η δήλωση «το τσάμπα πέθανε», ειπωμένη με τόση ευκολία από αιρετή εκπρόσωπο του λαού, δεν είναι απλώς άστοχη. Είναι προκλητική. Όχι επειδή κανείς πιστεύει ότι όλα πρέπει να είναι δωρεάν, αλλά επειδή αποκαλύπτει μια βαθιά άγνοια – ή χειρότερα, μια αδιαφορία – για το πώς ζουν οι άνθρωποι που καλούνται να «πληρώνουν» σε μια χώρα με μισθούς που δεν φτάνουν ούτε για τα βασικά.
Οι εκπαιδευτικοί που στέλνονται κάθε χρόνο σε νησιά και ακριτικές περιοχές δεν ζητούν «τσάμπα» πολυτέλειες. Ζητούν να μπορούν να ζήσουν αξιοπρεπώς. Όταν ο μισθός ενός νέου αναπληρωτή, μετά βίας καλύπτει το ενοίκιο ενός δωματίου, όταν καλείται να πληρώσει μετακίνηση, τρόφιμα, λογαριασμούς και να περισσέψει και κάτι για να ζήσει, τότε το πρόβλημα δεν είναι η «νοοτροπία του τσάμπα». Το πρόβλημα είναι η πολιτεία που θεωρεί φυσιολογικό να θυσιάζεται η αξιοπρέπεια στο όνομα της «αγοράς».
Από τη δική μου θέση, ως άνθρωπος της εκπαίδευσης εκτός δημοσίου, ξέρω καλά ότι τίποτα δεν είναι δωρεάν. Ξέρω τι σημαίνει να πληρώνεις ενοίκια, φόρους, εισφορές, λογαριασμούς. Ξέρω επίσης τι σημαίνει να προσπαθείς να κρατήσεις χαμηλά τα δίδακτρα, για να μη στερήσεις από ένα παιδί τη δυνατότητα να προετοιμαστεί καλύτερα για τη ζωή του. Η πραγματική παιδεία δεν μετριέται μόνο με ισολογισμούς· μετριέται με κοινωνική ευθύνη.
Όταν πολιτικοί μιλούν αφ’ υψηλού, «κουνώντας το δάχτυλο» σε ανθρώπους που κρατούν όρθια σχολεία σε δύσκολες συνθήκες, δεν κάνουν απλώς επικοινωνιακό λάθος. Υπονομεύουν την ίδια την έννοια της δημόσιας αποστολής. Η εκπαίδευση δεν είναι μια υπηρεσία που «αντέχει» να λειτουργεί με προσωπικές θυσίες επ’ άπειρον. Είναι θεμέλιο κοινωνικής συνοχής – και απαιτεί σοβαρές πολιτικές αποφάσεις, όχι συνθήματα.
Το «τσάμπα» μπορεί να πέθανε στα τηλεοπτικά στούντιο. Στην πραγματική ζωή, όμως, αυτό που πεθαίνει καθημερινά είναι η υπομονή και η αξιοπρέπεια ανθρώπων που καλούνται να κάνουν το καθήκον τους σε όλο και πιο αντίξοες συνθήκες. Και αν κάτι οφείλει η πολιτεία στους εκπαιδευτικούς – δημόσιους και ιδιωτικούς – δεν είναι κουνήματα δαχτύλου. Είναι σεβασμός, ουσιαστική στήριξη και πολιτικές που να τους επιτρέπουν να κάνουν τη δουλειά τους χωρίς να πληρώνουν οι ίδιοι το κόστος της κρατικής αδιαφορίας.