Υπάρχουν κάποιες μυρωδιές που έχουν τη δύναμη να μας γυρίζουν πίσω, εκεί που ο χρόνος σταματούσε στην αυλή της γιαγιάς. Η Καθαρά Δευτέρα δεν είναι απλώς μια μέρα στο ημερολόγιο· είναι η «καθαρή» ανάσα της ψυχής μας, η στιγμή που η παράδοση στρώνει το τραπέζι και μας καλεί όλους κοντά της. Στο κέντρο αυτού του τραπεζιού, δεσπόζει η λαγάνα. Ένας άρτος ταπεινός, άζυμος, πλασμένος μόνο με αλεύρι και νερό, όπως ακριβώς το αρχαίο «λάγανον». Είναι συγκλονιστικό να σκέφτεσαι πως αυτό το κομμάτι ψωμιού κουβαλάει στις πλάτες του αιώνες ιστορίας, από την αρχαιότητα μέχρι το σήμερα, παραμένοντας το «γλύκισμα των φτωχών». Μας θυμίζει πως η αληθινή πληρότητα δεν βρίσκεται στα πλούτη, αλλά στην απλότητα της μοιρασιάς.
Το όνομα της ημέρας, η «Καθαρή», μας μεταφέρει σε εκείνες τις παλιές γειτονιές. Τότε που οι νοικοκυρές, με ευλάβεια σχεδόν ιερή, καθάριζαν κάθε γωνιά του σπιτιού και κάθε μαγειρικό σκεύος με αλισίβα —νερό και στάχτη— για να υποδεχτούν τη Σαρακοστή με καθαρή καρδιά και καθαρό σπίτι. Κρεμούσαν τα σκεύη ψηλά, αφήνοντάς τα να «ξεκουραστούν» μέχρι την Ανάσταση, διδάσκοντάς μας την αξία της εγκράτειας και του σεβασμού.
Αυτές οι στιγμές, ο ήχος του χαρταετού στον άνεμο και η γεύση της ζεστής λαγάνας που κόβεται με το χέρι, είναι η ρίζα μας. Είναι το νήμα που μας συνδέει με τους παππούδες μας και η κληρονομιά που οφείλουμε να παραδώσουμε στα παιδιά μας.
Ας κρατήσουμε ζωντανές τις παραδόσεις του τόπου μας. Όχι σαν απλά έθιμα, αλλά σαν ζωντανές μνήμες που μας θυμίζουν ποιοι είμαστε και από πού ερχόμαστε. Για να μάθουν και οι επόμενες γενιές να σέβονται το «λίγο» που είναι τελικά το «πολύ», και να βρίσκουν την ομορφιά στην καθαρότητα της ψυχής.
Δείτε το βίντεο για να φτιάξετε και εσείς την σπιτική λαγάνα με συνταγή Τρικαλινή από το δικό μας μάγειρα του κάμπου antonis cooken στο youtube: