Το ίδιο, όμως, δεν μπορεί να ειπωθεί για τα θύματα της Μarfin ή της Βάγιας Νέστορα. Η σύλληψη, η καταδίκη ή η προφυλάκιση των υπευθύνων συνιστούν απονομή δικαιοσύνης(στο μέτρο που αυτή επιτυγχάνεται), όχι δικαίωση του άδικου θανάτου τους. Κανένα δικαστήριο δεν αναιρεί την απώλεια της ζωής ούτε αποκαθιστά το κενό που αυτή άφησε.
Η δικαιοσύνη μπορεί να επιβάλει κυρώσεις στους ενόχους και να αναγνωρίσει την ευθύνη τους· δεν μπορεί, όμως, να «δικαιώσει» τον θάνατο ενός αθώου. Η δικαίωση αφορά ιδέες, αγώνες και αξίες· η δικαιοσύνη αφορά πράξεις, ευθύνες και ποινές.
Η σύγχυση των δύο εννοιών αλλοιώνει τόσο το ηθικό όσο και το γλωσσικό τους περιεχόμενο.Αρχή φόρμας.
Η λέξη «δικαίωση» χρησιμοποιείται συχνά με τρόπο που συγχέεται με τη «δικαιοσύνη». Κι όμως, οι δύο έννοιες δεν ταυτίζονται. Η δικαιοσύνη είναι έργο των θεσμών: Αναζητά την αλήθεια, αποδίδει ευθύνες και επιβάλλει ποινές. Η δικαίωση, αντίθετα, είναι πρωτίστως ηθική και ιστορική. Aφορά, δηλαδή, την αναγνώριση μιας ιδέας, ενός αγώνα ή μιας θυσίας που αποκτά νόημα μέσα στον χρόνο.
Γι αυτό ο άδικος θάνατος αθώων θυμάτων, όπως εκείνων της Marfin ή της Βάγιας Νέστορα, δεν μπορεί ποτέ να «δικαιωθεί». Η σύλληψη, η καταδίκη ή η προφυλάκιση των δραστών αποτελούν αναγκαίες πράξεις απονομής δικαιοσύνης, όχι δικαίωση του θανάτου. Καμία δικαστική απόφαση δεν αποκαθιστά τη ζωή που χάθηκε ούτε γεφυρώνει το κενό που άφησε. Η δικαιοσύνη μπορεί να τιμωρήσει το έγκλημα. Η δικαίωση, όμως, δεν μπορεί να μετατρέψει μια άδικη απώλεια σε κάτι ηθικά αποδεκτό.
Ορισμένοι θάνατοι δεν δικαιώνονται ποτέ. Μόνο απαιτούν να μη λησμονηθούν και να μη επαναληφθούν.
Ε Π Ι Μ Υ Θ Ι Ο Ν
Στα πιο ανησυχητικά σημάδια παρακμής μιας δημοκρατικής κοινωνίας δεν ανήκει μόνο η άδικη και αδικαιολόγητη απώλεια ανθρώπινων ζωών, αλλά και η αδυναμία της να αντικρίσει με ειλικρίνεια τα δικά της τραύματα. Η απουσία μιας καθαρής συγγνώμης ή έστω μιας αναγνώρισης του λάθους από τον χώρο που εκτρέφει τους υπαίτιους του εμπρησμού της Marfin και της οικίας του Νέστορα συνιστά μια δεύτερη προσβολή προς τα θύματα.
Όταν, αντί της αυτοκριτικής, προβάλλεται η δήθεν «στοχοποίηση του αναρχικού χώρου» και διατυπώνονται φαιδρά φληναφήματα και πομφόλυγες που καταλήγουν να λειτουργούν ως έμμεση ηθική κάλυψη των θυτών, τότε η λογική σηκώνει τα χέρια. Η δικαίωση των νεκρών δεν είναι ζήτημα εκδίκησης ούτε πολιτικής αντιπαράθεσης. Είναι πρωτίστως μια πράξη αλήθειας, μνήμης και ανάληψης ηθικής ευθύνης.
Χωρίς αυτά, οι νεκροί δεν αναπαύονται και οι ζωντανοί δεν διδάσκονται.
Ηλίας Γιαννακόπουλος Φιλόλογος-συγγραφέας