του Ραφαήλ Μεν. Μαϊόπουλου
Πρώην Γενικού Διευθυντή Οικονοµικού ΔΕΗ
1. Πολιτική συµπεριφορά.
Δεν μπορεί να γίνει λογικά δεκτό πως ο Αλ. Τσίπρας, ένας έξυπνος πολιτικός, πίστευε πραγματικά ότι θα μπορούσε:
– Να ακυρώσει τα Μνηµόνια και τη δανειακή σύµβαση “µε ένα νόµο και ένα άρθρο”.
– Να αλλάξει την Ευρώπη.
– Να καταργήσει από την πρώτη κιόλας ηµέρα του ως πρωθυπουργού όλα τα µέτρα
λιτότητας που είχαν επιβάλει οι προκάτοχοί του.
– Να καταργήσει τον ΕΝΦΙΑ.
Με αυτές τις εξωπραγµατικές υποσχέσεις και µε την ικανότητα να πείθει εκείνους
στους οποίους απευθυνόταν –ικανότητα που, από τους αρχαίους χρόνους, διαθέτουν
δηµαγωγοί και άλλοι– έγινε πρωθυπουργός.
Έξι µήνες αργότερα, απαρνήθηκε αυτές τις υποσχέσεις και προχώρησε σε συµφωνία
για ένα τρίτο Μνηµόνιο, εξασφαλίζοντας έτσι την επανεκλογή του στην πρωθυπουργία.
Με τις υποσχέσεις του αυτές έγινε πρωθυπουργός και µε την αποδοκιµασία τους
παρέµεινε πρωθυπουργός.
2. Αποτυχία στην επιλογή των στελεχών της κυβέρνησης και του κράτους.
Ο πρωθυπουργός και πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Αλ. Τσίπρας:
– Απέτυχε στην επιλογή Υπουργού Οικονομικών το 2015.
– Απέτυχε στις επιλογές πολλών υπουργών του.
– Απέτυχε στην επιλογή του διαδόχου του, όταν αποφάσισε να εγκαταλείψει την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.
3. Έλλειψη επαρκούς γνώσης από τον ίδιο και τους συνεργάτες του (Ν. Παππά, Δ. Τζανακόπουλο, Γ. Δραγασάκη, Γιάν. Βαρουφάκη) επί βασικών ζητημάτων της διαπραγμάτευσης με τους πιστωτές της Χώρας όπως, για παράδειγμα:
– Του ιδίου του περιεχομένου των Μνημονίων.
– Των σχετικών με το ελληνικό Πρόγραμμα εξουσιών καθενός από τoυς συνομιλητές τους (Γιουνκέρ, Ντράγκι, Λαγκάρντ, Ντάισελμπλουμ, Τουσκ, Ρέγκλινγκ) και των βοηθών τους (Βίσερ, Κοστέλο, Τόμσεν κ.α.).
– Των κριτηρίων με τα οποία οι πιστωτές της Χώρας αποφάσιζαν.
Η πρώτη φορά που έγινε φανερό αυτό ήταν στις 30 Ιανουαρίου, κατά τη συνάντηση στην Αθήνα του προέδρου του Eurogroup Ντάισελμπλουμ με τον πρωθυπουργό και μετά με τον υπουργό Οικονομικών Βαρουφάκη.
– Ο πρωθυπουργός ακούει τον Ντάισελμπλουμ να του λέει “Πρέπει να ζητήσετε παράταση του Προγράμματος το συντομότερο” και απαντάει: “Το Πρόγραμμα αυτό απορρίφθηκε από την ετυμηγορία του ελληνικού λαού. Δεν έχω το δικαίωμα να την αγνοήσω”.
– Ο υπουργός Οικονομικών δηλώνει στον Ντάισελμπλουμ: “Δεν σκοπεύουμε να συνεργαστούμε με μια τριμελή επιτροπή που στόχος της είναι η εφαρμογή ενός Προγράμματος του οποίου τη λογική θεωρούμε αντιευρωπαϊκή” για να πάρει την απάντηση: “Η τρόικα δουλεύει για το Eurogroup. Αν λες ότι δεν συνεργάζεσαι πλέον με το Eurogroup, πώς νομίζεις ότι θα τα βγάλετε πέρα;”.
4. Αναποφασιστικότητα στην επιλογή μεταξύ συμφωνίας ή ρήξης, κατά τις διαπραγματεύσεις με τους πιστωτές της Χώρας.
Ο πρωθυπουργός ταλαντευόταν ανάμεσα στα δύο στρατόπεδα των συνεργατών του, χωρίς να παίρνει ξεκάθαρη θέση υπέρ της συμφωνίας ή υπέρ της ρήξης.
Ενδεικτικό το ξέσπασμα του συνεργάτη του Γ. Χουλιαράκη, στις 4 Ιουνίου: “Όλους αυτούς τους μήνες πασχίζεις να συμβιβάσεις δύο εντελώς αντίθετες στρατηγικές, τη στρατηγική που πιστεύει ότι η απειλή μη πληρωμής θα οδηγήσει σε καλύτερη συμφωνία και τη στρατηγική ενός έντιμου συμβιβασμού. Δεν μπορείς να προσπαθείς και τα δύο ταυτόχρονα. Πρέπει να πάρεις μια απόφαση”.
5. Αναξιοπιστία.
– Στις 3 Ιουνίου στις Βρυξέλλες, ο πρωθυπουργός διαβεβαιώνει τους Γιουνκέρ και Ντάισελμπλουμ ότι η επόμενη δόση του δανείου, η οποία έληγε στις επόμενες ώρες, θα καταβληθεί κανονικά στο ΔΝΤ και μία μέρα μετά, στις 4 Ιουνίου, αποφασίζει να ζητήσει η δόση αυτή να καταβληθεί αργότερα, μετά την ομαδοποίησή της με τις επόμενες υπολειπόμενες δόσεις.
– Στις 3 Ιουνίου, ο πρωθυπουργός υπόσχεται στους Γιουνκέρ και Ντάισελμπλουμ πως θα συνεχίσει στις 5 Ιουνίου στις Βρυξέλλες τη διαπραγμάτευση για την πρόταση που του είχαν υποβάλει οι δανειστές την ημέρα εκείνη, και δύο ημέρες μετά, στις 5 Ιουνίου, υπόσχεται στους Έλληνες, με ομιλία στη Βουλή, πως “αυτή κυβέρνηση και αυτή η Βουλή δεν πρόκειται να ψηφίσουν νέο μνημόνιο”, καταφερόμενος κατά της “παράλογης και μη ρεαλιστικής πρότασης των δανειστών”.
6. Αντιφατικότητα.
Στις 25 Ιουνίου, κατά τη σύνοδο κορυφής των ευρωπαίων ηγετών, ο πρωθυπουργός δηλώνει:“Σε σύγκριση με το κόστος της αποτυχίας, οι διαφορές μας είναι ασήμαντες”.
Μία ημέρα μετά, στις 26 Ιουνίου, ίδιος ενημερώνει τους Έλληνες πως “οι εταίροι μας δυστυχώς κατέληξαν σε μια πρόταση-τελεσίγραφο προς την ελληνική δημοκρατία και τον ελληνικό λαό” και τους καλεί “να απαντήσουμε με δημοκρατία, με ψυχραιμία και αποφασιστικότητα στον αυταρχισμό και τη σκληρή λιτότητα”.
7. Μέρκελ και Σόιμπλε για την πολιτική συμπεριφορά του πρωθυπουργού Τσίπρα.
(α) Μερκελ*
Στις 25-26 Ιουνίου, “Ο Τουσκ, ο Μπαρόζο, ο Ολάντ κι εγώ διαπραγματευτήκαμε με τον Τσίπρα στο περιθώριο της επίσημης ημερήσιας διάταξης, σ’ έναν μαραθώνιο” και “καταφέραμε να συμφωνήσουμε στα βασικά σημεία του επόμενου προγράμματος.
Όταν συγκεντρωθήκαμε ξανά στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το πρωί της δεύτερης ημέρας, ο Τουσκ παρουσίασε τα αποτελέσματα των συζητήσεων της προηγούμενης νύχτας.
Ο Τσίπρας παρέμενε σιωπηλός.
Αυτό με παραξένεψε. Σηκώθηκα, τον πλησίασα και του είπα ήρεμα: ‘Αλέξη, δεν είπες τίποτα ακόμη. Σκοπεύεις να πάρεις τον λόγο;’
‘Όχι, ο Ντόναλντ έχει ήδη εξηγήσει τα πάντα’.
‘Και τι σκοπεύεις να κάνεις τώρα;’, ρώτησα έκπληκτη.
‘Θα πάρω αμέσως το αεροπλάνο για Αθήνα και θα συσκεφτώ με το υπουργικό μου συμβούλιο για το τι θα κάνουμε’ απάντησε ήρεμα.
Έμεινα με το στόμα ανοιχτό. Έκανα το γύρω του τραπεζιού και πλησίασα τον Ολάντ. Ήταν κι εκείνος έκπληκτος. Και οι δυο μας, όπως άλλωστε και οι άλλοι, είχαμε αποκομίσει σαφώς την εντύπωση πως ο Τσίπρας είχε αποδεχτεί το αποτέλεσμα των νυχτερινών διαπραγματεύσεων. Ο Τουσκ είχε επίσης μιλήσει στο ίδιο μήκος κύματος.
Επέστρεψα στον Τσίπρα και τον ρώτησα: ‘Και τι φαντάζεσαι πως θα προκύψει από τις διαβουλεύσεις;’.
‘Δεν ξέρω΄ απάντησε.
‘Πότε θα ξέρεις;’ επέμεινα.
‘Αυτό θα σου το πω σήμερα, νωρίς το βράδυ’.
Ο Ολάντ κι εγώ κανονίσαμε να γίνει μια τριμερής τηλεφωνική επικοινωνία.
Από το Χοενβάλντε έκανα το τηλεφώνημα. Ο Τσίπρας μάς είπε, στον Ολάντ και σ’ εμένα, ότι το υπουργικό του συμβούλιο αποφάσισε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για το συμφωνηθέν πρόγραμμα. Για ένα τόσο σημαντικό ζήτημα έπρεπε να αποφασίσει ο λαός. Θα το ανακοίνωνε στους πολίτες του σε τηλεοπτικό διάγγελμα το ίδιο βράδυ. Μέχρι εδώ, όλα καλά, σκέφτηκα. Στη συνέχει ρώτησα ποια ήταν η σύσταση της κυβέρνησής του προς τον λαό.
‘ Όχι, φυσικά’ είπε νέτα σκέτα.
Απ’ όλα τα τηλεφωνήματα που έχω κάνει ποτέ στην πολιτική μου ζωή, αυτό εδώ μου επιφύλαξε ίσως τη μεγαλύτερη έκπληξη. Προς στιγμή ο Ολάντ κι εγώ μείναμε άφωνοι”.
(β) Σόιμπλε**
– “Το 2013, κατά τη διάρκεια ωριαίας συνομιλίας μας, ο Τσίπρας μου δήλωσε ότι στην επικείμενη προεκλογική αναμέτρηση επρόκειτο να δώσει την υπόσχεση ότι θα κρατούσε την Ελλάδα οπωσδήποτε στην Ευρωζώνη, χωρίς όμως να δέχεται πλέον κανέναν όρο, δηλαδή κανένα μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα. Του απάντησα ότι αυτή η υπόσχεση, η οποία θα του εξασφάλιζε βέβαια τη νίκη στις εκλογές, δεν μπορούσε σε καμία περίπτωση να τηρηθεί. Η Ελλάδα δεν μπορούσε να παραμείνει μέλος της ευρωζώνης χωρίς ανάλογες δεσμεύσεις για μεταρρυθμίσεις. Αυτό το ήξερε και ο Τσίπρας”.
– “Ο Τσίπρας τάχθηκε ξεκάθαρα υπέρ του ‘Όχι’ στο δημοψήφισμα, δηλαδή υπέρ της απόρριψης των μεταρρυθμίσεων τις οποίες απαιτούσε η η ΕΕ (…). Έπειτα δέχτηκε ένα Πρόγραμμα το οποίο μάλιστα ήταν πιο σκληρό από εκείνο το οποίο η Ελλάδα θα μπορούσε να εξασφαλίσει τον Απρίλιο”.
* ANGELA MERKEL: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ. Εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ, Πρώτη έκδοση Νοέμβριος 2024 (σελ. 454).
** WOLFGANG SCHAUBLE: Η ΖΩΗ ΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. Εκδόσεις ΚΛΕΙΔΑΡΙΘΜΟΣ, Πρώτη έκδοση Δεκέμβριος 2024 (σελ. 589, 598).