«Η φιλοσοφία της ελευθερίας με θεμέλιο την ασφάλεια»
Η μετονομασία του Κινήματος Δημοκρατίας σε «Δημοκράτες – Προοδευτικό Κέντρο» δεν αποτελεί σημειολογική μετατόπιση. Συνιστά πράξη θεωρητικής αυτοσυνειδησίας. Είναι η ρητή διατύπωση μιας πολιτικής φιλοσοφίας που επιχειρεί να επαναθεμελιώσει τη σχέση ελευθερίας, κράτους και κοινωνικής πλειοψηφίας.
Στην πρόταση του Στέφανου Κασσελάκη το Κέντρο δεν ορίζεται γεωμετρικά, ως μέσος όρος ιδεολογικών άκρων, αλλά κανονιστικά: ως ο χώρος όπου η αποτελεσματικότητα της αγοράς και η ηθική της κοινωνικής δικαιοσύνης παύουν να παρουσιάζονται ως αντιθετικές αρχές και ανασυντίθενται σε ενιαίο πολιτικό πρόταγμα.
Το Προοδευτικό Κέντρο δεν είναι στάση ισορροπίας. Είναι αξιακή σύνθεση.
Η έννοια της Επάρκειας: Από την κοινωνική πολιτική στην οντολογία της ελευθερίας
Ο πυρήνας της θεωρητικής τομής εντοπίζεται στην έννοια της «Επάρκειας». Η παραδοσιακή διάκριση μεταξύ κράτους-παρόχου και ελεύθερης αγοράς ανατρέπεται μέσω μιας διαφορετικής αφετηρίας: η ελευθερία δεν είναι αφηρημένο δικαίωμα επιλογής· είναι υλική δυνατότητα άσκησης επιλογής.
Η επάρκεια — στην υγεία, στη στέγη, στην ενέργεια, στην τροφή — δεν αντιμετωπίζεται ως μηχανισμός ανακούφισης της φτώχειας, αλλά ως προϋπόθεση συγκρότησης του αυτόνομου πολίτη. Εδώ το κράτος δεν λειτουργεί πατερναλιστικά ούτε υποκαθιστά την ατομική πρωτοβουλία. Εγγυάται το ελάχιστο θεμέλιο ασφάλειας που καθιστά τη φιλοδοξία ρεαλιστική και τον ανταγωνισμό δίκαιο.
Χωρίς επάρκεια, η αγορά μετατρέπεται σε πεδίο άνισης εκκίνησης. Με επάρκεια, καθίσταται πεδίο δημιουργικής διαφοροποίησης.
Η καινοτομία έγκειται ακριβώς εδώ: η κοινωνική πολιτική παύει να είναι αντιστάθμισμα της αγοράς και μετατρέπεται σε όρο λειτουργίας της.
Κοινωνικός Φιλελευθερισμός ως ενεργή αρχή και όχι ως συμβιβασμός
Το Προοδευτικό Κέντρο θεμελιώνεται στον κοινωνικό φιλελευθερισμό, όχι όμως ως μετριοπαθή ενδιάμεση θέση, αλλά ως ενεργή πολιτική αρχή. Η αγορά αναγνωρίζεται ως μηχανισμός παραγωγής πλούτου και καινοτομίας. Ταυτόχρονα, αναγνωρίζεται ότι χωρίς ρυθμιστικούς κανόνες και θεσμική ισότητα, τείνει στη συγκέντρωση ισχύος.
Η πρόταση, συνεπώς, δεν στρέφεται κατά της οικονομικής πρωτοβουλίας. Στρέφεται κατά της ολιγοπωλιακής παραμόρφωσης που ακυρώνει τον ίδιο τον φιλελεύθερο χαρακτήρα της αγοράς. Η σύγκρουση με τα καρτέλ και τις κλειστές δομές δεν είναι ρητορική αντισυστημικότητα. Είναι αποκατάσταση των όρων πραγματικού ανταγωνισμού.
Η φορολογική δικαιοσύνη, στο ίδιο πλαίσιο, δεν αντιμετωπίζεται ως εργαλείο αναδιανομής τιμωρητικού χαρακτήρα, αλλά ως μηχανισμός επαναφοράς ισορροπίας ανάμεσα στην εργασία και στην υπερσυσσώρευση κεφαλαίου.
Θεσμική ισοτιμία και αξιοπρέπεια ως πολιτική υποδομή
Στην ίδια θεωρητική λογική, τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν αποτελούν εξωτερική ηθική προσθήκη. Αποτελούν συστατικό στοιχείο της ελευθερίας. Η πλήρης νομική ισοτιμία της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και η προστασία των μειονοτήτων δεν είναι απλώς ζητήματα κοινωνικής ευαισθησίας. Είναι προϋποθέσεις συμμετοχής.
Ένας πολίτης που υφίσταται θεσμικό αποκλεισμό δεν είναι φορέας ισότιμης επιλογής. Άρα δεν είναι πλήρως ελεύθερος. Η επάρκεια, επομένως, έχει διττό χαρακτήρα: υλικό και θεσμικό. Η οικονομική ασφάλεια χωρίς αξιοπρέπεια είναι ελλιπής. Η θεσμική ισότητα χωρίς υλική βάση είναι κενή.
Η πολιτική πρόταση ενοποιεί αυτές τις δύο διαστάσεις.
Δημοκρατική εμβάθυνση και αναδιανομή πολιτικής ισχύος
Το Προοδευτικό Κέντρο δεν περιορίζεται στη ρύθμιση της οικονομίας· επεκτείνεται στη δομή της δημοκρατίας. Η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων άμεσης συμμετοχής στοχεύει στη μείωση της διαμεσολάβησης και στην επανασύνδεση του πολίτη με τη λήψη αποφάσεων.
Η δημοκρατία δεν νοείται ως περιοδική επικύρωση εξουσίας, αλλά ως διαρκής διαδικασία λογοδοσίας και συμμετοχής. Η τεχνολογία λειτουργεί ως εργαλείο θεσμικού εκσυγχρονισμού και όχι ως επικοινωνιακό πρόσθετο.
Παράλληλα, η άρση προνομίων και ο διαχωρισμός ρόλων κράτους και εκκλησιαστικής εξουσίας εγγράφονται σε μια λογική θεσμικής κανονικότητας: το κράτος οφείλει να είναι ουδέτερο, διαφανές και λειτουργικό.
Το Προοδευτικό Κέντρο ως νέο κοινωνικό συμβόλαιο
Συνολικά, το εγχείρημα συγκροτεί μια πρόταση νέου κοινωνικού συμβολαίου. Το κράτος αναλαμβάνει την εγγύηση της επάρκειας· ο πολίτης αναλαμβάνει την ευθύνη της δημιουργίας. Η ελευθερία παύει να είναι προνόμιο όσων διαθέτουν ήδη κεφάλαιο — οικονομικό ή κοινωνικό — και μετατρέπεται σε καθολική δυνατότητα.
Η πολιτική φιλοσοφία που αναδύεται δεν είναι ούτε διαχειριστική ούτε καταγγελτική. Είναι θεμελιωτική. Επιχειρεί να ανασυνθέσει την έννοια της προόδου ως συνάρτηση ασφάλειας και φιλοδοξίας, ισότητας και ανταγωνισμού, θεσμικής ουδετερότητας και κοινωνικής ευθύνης.
Το Προοδευτικό Κέντρο, επομένως, δεν προτείνεται ως τεχνική λύση. Προτείνεται ως αξιακό πλαίσιο για τη συγκρότηση μιας ώριμης, σύγχρονης δημοκρατίας όπου η ατομική επιτυχία δεν αντιστρατεύεται το συλλογικό συμφέρον αλλά θεμελιώνεται σε αυτό.
Και σε αυτήν ακριβώς τη σύλληψη βρίσκεται η ουσία της πολιτικής του πρότασης:
η ελευθερία δεν προηγείται της ασφάλειας ούτε την αναιρεί. Θεμελιώνεται πάνω της.