Τα προγράμματα ηθικής εκπαίδευσης εμφανίζονται όλο και συχνότερα στις μέρες μας, ακόμη και σε κοινωνίες που δεν θεωρούνται συντηρητικές.
Σύμφωνα με την κλασική Ελληνική έννοια, η ηθική είναι η δεξιότητα του ατόμου να αποφασίζει τι είναι το σωστό και τι το λάθος. Αποτελείται από κανόνες, έθιμα, συνήθειες και αρχές που ρυθμίζουν τις σχέσεις και τη συμπεριφορά μεταξύ των ανθρώπων. Στην καθημερινή ζωή, κάθε άτομο ενεργεί με βάση τις γνώσεις και τις αξίες του. Θεωρείται ότι συμπεριφέρεται ηθικά όταν οι πράξεις του ευθυγραμμίζονται με αυτές τις αρχές.
Όπως όρισε ο Wright (1981), ηθική συμπεριφορά είναι «το σύνολο των επιμέρους εκδηλώσεων της συμπεριφοράς η οποία σχετίζεται με ηθικούς κανόνες».
Τι ΔΕΝ είναι η Ηθική;
Για να κατανοήσουμε την ηθική, είναι σημαντικό να τη διακρίνουμε από άλλες έννοιες:
- Δεν είναι συναίσθημα:Τα συναισθήματα προσφέρουν πληροφορίες για τις αποφάσεις μας, αλλά κάποιος μπορεί να κάνει κάτι ανήθικο χωρίς να αισθάνεται άσχημα (ή το αντίστροφο).
- Δεν είναι Θρησκεία:Η ηθική μας αφορά όλους, ενώ η πίστη είναι προσωπική επιλογή. Παρότι πολλές θρησκείες προάγουν υψηλά ηθικά πρότυπα, δεν καλύπτουν όλα τα σύγχρονα ζητήματα.
- Δεν είναι απλώς η τήρηση του Νόμου:Ένα σωστό νομικό σύστημα βασίζεται στην ηθική, αλλά ο νόμος από μόνος του δεν καλύπτει κάθε ηθική υποχρέωση.
- Δεν είναι οι πολιτισμικές νόρμες:Ορισμένες κοινωνικές συνήθειες ή κουλτούρες ενδέχεται να εμπεριέχουν ανήθικες πρακτικές.
- Δεν είναι Επιστήμη:Η επιστήμη περιγράφει πώς είναι τα πράγματα. Η ηθική καθορίζει πώς πρέπει να πράττουμε. Το γεγονός ότι κάτι είναι τεχνολογικά εφικτό, δεν σημαίνει αυτόματα ότι είναι και ηθικά αποδεκτό.
Η Ηθική στον Αθλητισμό
Η ηθική σχετίζεται με τις επιλογές μας, οι οποίες μπορεί να είναι εύκολες, δύσκολες, αλλά και τραγικές (διλημματικές).
Στον αθλητισμό, η ηθική εδράζεται σε τέσσερις θεμελιώδεις αξίες:
- Δικαιοσύνη(Fairness)
- Τιμιότητα(Integrity)
- Υπευθυνότητα(Responsibility)
- Σεβασμός(Respect)
Ηθικά διλήμματα στην αθλητική καθημερινότητα:
- Ο διαιτητής σού δίνει ένα πέναλτι (ή πόντο) ενώ γνωρίζεις καθαρά ότι δεν το δικαιούσαι. Το δέχεσαι;
- Φτάνεις σε αδιέξοδο με τις επιδόσεις σου. Θα κάνεις χρήση απαγορευμένων ουσιών (doping);
- Είσαι προπονητής και πρέπει να επιλέξεις για τον αγώνα μεταξύ δύο αθλητών με την ίδια ακριβώς επίδοση. Με τι κριτήρια επιλέγεις;
Πώς λαμβάνουμε αποφάσεις στα διλήμματα;
Όταν καλούμαστε να αποφασίσουμε, βασιζόμαστε συνήθως σε μία από τις εξής προσεγγίσεις:
- Προσέγγιση των Δικαιωμάτων:Σεβασμός στην αλήθεια και την ελευθερία επιλογής.
- Προσέγγιση της Δικαιοσύνης:Ίση και δίκαιη μεταχείριση για όλους.
- Προσέγγιση του «Κοινού Καλού»:Αποφάσεις που ωφελούν το κοινωνικό ή αθλητικό σύνολο.
- Προσέγγιση της Αρετής:Εστίαση στον χαρακτήρα («Τι άνθρωπος γίνομαι αν πράξω έτσι;»).
- Ωφελιμιστική Προσέγγιση:Επιλογή της πράξης που αποφέρει το μεγαλύτερο καλό ή το λιγότερο κακό.
Ο ρόλος των Εκπαιδευτών και των Προπονητών
Πόση προσοχή δίνουμε εμείς, οι διδάσκοντες και προπονητές, σε τέτοιες συμπεριφορές;
Έχουμε αναλογιστεί ότι, εκτός από την κινητική μάθηση και τη φυσική κατάσταση, τα παιδιά-αθλητές χρειάζονται καθοδήγηση και εκπαίδευση σε θέματα ηθικής;
Ο αθλητισμός δεν κατασκευάζει απλώς αθλητές· διαμορφώνει τους χαρακτήρες του αύριο.
ΠΑΛΕΥΟΝΤΑΣ να δημιουργήσουμε ενεργούς ανθρώπους και όχι παθητικούς θεατές………..
ΠΑΛΕΥΟΝΤΑΣ για τη δια βίου άσκηση ………