Η «έξυπνη πόλη» ετοιμάζεται για ακόμη μία φορά να γιορτάσει. Τα επίσημα εγκαίνια της Κεντρικής Πλατείας Τρικάλων έχουν προγραμματιστεί για την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου, έπειτα από μια πολυετή περίοδο εργασιών, καθυστερήσεων και παρατάσεων.
Πίσω, όμως, από την εικόνα των εγκαινίων υπάρχει μια σειρά από ερωτήματα που αξίζει να τεθούν δημόσια. Ερωτήματα που δεν αφορούν μόνο την αισθητική και τη λειτουργικότητα της νέας πλατείας, αλλά κυρίως το ίδιο το έργο, το φυσικό αντικείμενο που δημοπρατήθηκε, τον χρόνο εκτέλεσής του και, βέβαια, το τελικό κόστος του.
Γιατί η πραγματικότητα είναι ότι το έργο που παραδίδεται σήμερα δεν είναι το έργο που αρχικά δημοπρατήθηκε.
Η εργολαβία είχε ως αντικείμενο την «Ανάπλαση της Πλατείας Ηρώων Πολυτεχνείου και της Πλατείας Εθνικής Αντίστασης της πόλης των Τρικάλων». Επρόκειτο, δηλαδή, για μία ενιαία εργολαβία που περιλάμβανε την ανάπλαση τόσο της Κεντρικής Πλατείας (Ηρώων Πολυτεχνείου) όσο και της Πλατείας Εθνικής Αντίστασης (πρώην πλατεία Κιτριλάκη).
Ο αρχικός προϋπολογισμός του έργου είχε καθοριστεί στα 3.000.000 ευρώ με ΦΠΑ. Μετά τη διενέργεια του διαγωνισμού και την έκπτωση που προσέφερε η ανάδοχος κοινοπραξία, το συμβατικό τίμημα διαμορφώθηκε σε 1.327.434,25 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, δηλαδή 1.646.018,47 ευρώ με ΦΠΑ. Η σύμβαση υπογράφηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2022 και αφορούσε, όπως προκύπτει και από τον ίδιο τον τίτλο της, την ανάπλαση και των δύο πλατειών.
Αυτό, άλλωστε, δεν αποτελούσε απλώς μια τυπική αναφορά στα συμβατικά έγγραφα. Κατά την έναρξη των εργασιών παρουσιαζόταν δημόσια ότι μετά την ανάπλαση της Κεντρικής Πλατείας θα ακολουθούσε εκείνη της Πλατείας Εθνικής Αντίστασης, στο πλαίσιο της ίδιας εργολαβίας.
Στην πορεία, όμως, τα δεδομένα άλλαξαν.
Η ανάπλαση της Πλατείας Εθνικής Αντίστασης (πρώην Κιτριλάκη) δεν εκτελέστηκε στο πλαίσιο της συγκεκριμένης εργολαβίας, καθώς συνδέθηκε με το παράλληλο έργο ανακατασκευής των γεφυρών του Ληθαίου και δεν ήταν εφικτή η ταυτόχρονη εκτέλεση των προβλεπόμενων εργασιών των δύο έργων.
Έτσι, από την ανάπλαση δυο πλατειών, η συγκεκριμένη εργολαβία κατέληξε στην ανάπλαση μόνο της Κεντρικής Πλατείας. Και εδώ προκύπτει το βασικό ερώτημα.
Ενώ η αρχική σύμβαση, ύψους περίπου 1,65 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ, αφορούσε την ανάπλαση δύο πλατειών, το τελικό κόστος της εργολαβίας, παρά τη μη εκτέλεση της ανάπλασης της Πλατείας Εθνικής Αντίστασης στο πλαίσιό της, διαμορφώθηκε περίπου στα 1,35 εκατ. ευρώ.
Ακριβώς όμως αυτή η σύγκριση δημιουργεί εύλογα ερωτήματα: πώς μια εργολαβία που συμβασιοποιήθηκε για την ανάπλαση δύο πλατειών, κατέληξε στην ανάπλαση μόνο της μίας, ενώ η τελική δαπάνη παρέμεινε τόσο κοντά στο αρχικό συμβατικό τίμημα που αφορούσε και τις δύο πλατείες;
Το ερώτημα αυτό δεν απαντάται με εγκαίνια και πανηγυρικές δηλώσεις. Απαντάται με πλήρη δημοσιοποίηση των στοιχείων: των ανακεφαλαιωτικών πινάκων εργασιών, των τροποποιήσεων της σύμβασης, των πρόσθετων ή διαφοροποιημένων εργασιών, των πιστοποιήσεων και του τελικού λογαριασμού του έργου.
Υπάρχει όμως και μία δεύτερη διάσταση.
Ύστερα από χρόνια εργασιών, παρατάσεων και ταλαιπωρίας στο κέντρο της πόλης, οι πολίτες δικαιούνται να αξιολογήσουν και το αποτέλεσμα που τελικά παραλαμβάνουν. Ήδη έχουν καταγραφεί εικόνες συγκέντρωσης νερού σε τμήματα της πλατείας μετά από βροχοπτώσεις, ενώ ερωτήματα προκαλούν η περιορισμένη σκίαση και τα σημεία ανάπαυσης, καθώς και η κατάσταση ορισμένων κατασκευών και εγκαταστάσεων πριν ακόμη συμπληρωθεί σημαντικό χρονικό διάστημα λειτουργίας του έργου.
Η αισθητική είναι ασφαλώς σε μεγάλο βαθμό υποκειμενική. Η λειτουργικότητα, η ποιότητα κατασκευής, η αντοχή των υλικών και η σωστή διαχείριση του δημόσιου χρήματος, όμως, δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως ζητήματα προσωπικού γούστου.
Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μια περίοδο κατά την οποία οι πολίτες καλούνται να αντιμετωπίσουν αυξημένα δημοτικά τέλη και ένα συνεχώς αυξανόμενο κόστος καθημερινής διαβίωσης. Γι’ αυτό και κάθε ευρώ δημόσιου χρήματος που δαπανάται για ένα έργο τέτοιας κλίμακας οφείλει να συνοδεύεται από διαφάνεια, λογοδοσία και σαφή ενημέρωση για το τι ακριβώς πληρώθηκε και τι τελικά κατασκευάστηκε.
Πίσω λοιπόν από τα φώτα των εγκαινίων της Κυριακής υπάρχει μια πραγματικότητα που δεν πρέπει να χαθεί μέσα στην εορταστική εικόνα.
Η Κεντρική Πλατεία δεν αποτελεί «δώρο» καμίας δημοτικής αρχής και κανενός εργολάβου προς τους πολίτες. Είναι δημόσιο έργο, πληρωμένο με δημόσιο χρήμα, και ως τέτοιο πρέπει να κρίνεται.
Το αρχικό έργο δημοπρατήθηκε για δύο πλατείες. Η σύμβαση υπογράφηκε για δύο πλατείες. Τελικά, η μία από αυτές δεν αναπλάστηκε στο πλαίσιο της συγκεκριμένης εργολαβίας, ενώ το οικονομικό αντικείμενο παρέμεινε σε υψηλό επίπεδο σε σχέση με το αρχικό συμβατικό τίμημα.
Αυτά είναι τα πραγματικά δεδομένα που χρειάζονται εξηγήσεις.
Οι δημότες δεν έχουν «υποχρέωση» να χειροκροτούν. Έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν τι δημοπρατήθηκε, τι συμβασιοποιήθηκε, τι τροποποιήθηκε, τι τελικά κατασκευάστηκε και πόσο ακριβώς κόστισε.
Γιατί ο δημόσιος χώρος ανήκει στους πολίτες και το δημόσιο χρήμα απαιτεί διαφάνεια και λογοδοσία.
Και αυτά δεν είναι λεπτομέρειες μιας εργολαβίας. Είναι βασικές προϋποθέσεις για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να λειτουργεί μια πόλη που θέλει πραγματικά να αποκαλείται «έξυπνη».
ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ – ΑΝΤΑΡΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΤΡΟΠΗ
Π.Ε. Τρικάλων